Reklama

Vuajtja

Vuajtja është dhimbje thellë shpirtërore apo fizike për një kohë gjatë. kaluarën, vuajtja shpirtërore shpjegohej si futje e ligës apo ndiejna e nderit lënduar ndërsa kohën moderne ndjena shpirtërore e dhimbjes dhe e mërzisë. Si vuajtje fizike merren dhimbjet e trupit dhe sëmundjet e llojeve ndryshme zgjasin për një kohë gjatë. Vuajtja është dukuri plotësisht shpirtërore edhe pse ka anime për treguar se nisma e vuajtjes është dhimbja, ajo fizike. Sëmundjet dhe dhimbja janë vetëm një nga pikënisjet e shumta por ata nuk janë as nga larg element kryesor sepse këtë moment, me farmakologjinë e sotshme, është lehtë ndalet dhimbja dhe me këtë edhe vuajtja. Pra dhimbja nuk është primare krijimin e një gjendje shpirtërore quajtur vuajtje, aq tepër kurrë ajo mund jetë edhe burim hareje dhe lumturie. As dergja e gjatë nuk është ndonjë element kyq i vuajtjes. Dijmë se numri i madh i handikapuarëve fizik nuk ndjenë as prej largu vuajtje permantente. Pjesa dërmuese thonë se janë lumtur me mundësitë kanë dhe janë kënaqur me jetën e tyre. Përpos kësaj dhimbjet kohëshkurta si ajo e nënës lind foshnjen ; sportisti lëndohet çastin kurr arrin një rezultat lartë, rekordmenët e ndryshëm kalojnë etapa mbushura me peripeci fizike ; gjithë këta i harrojnë dhimbjet sepse rrënjësorja është lumturia, hareja dhe gëzime tjera shumta shpirtërore. Burimet dhe plagët e vuajtjes, plagët shpirtërore, dobësitë dhe zbritja e vetvetes mohim, zia ndez shpirtin, e kaluara ndjek me akuza ose ndjenja e lëshimeve rasteve e mundësive pakëthyeshme janë burimi thelbësor i dhimbjes quajtur vuajtje. Mirëpo a është kjo e gjitha? Natyrisht se ky kapitull nuk mundet mbyllet me këtë pasiqë kjo gjendje shpirtërore varet dhe formohet nga shumë përbërje e përjetime tjera jetësore dhe si përfundim krijon personalitetin, ego-në. Nuk sjell dobi madhe as dëfrimi (film, teatër, muzikë, humor), as zhytja doza forta dehëse (alkool, drogë), e as dhënia pas lojërave fatit. Vuajtja ritet dhe shkrihet identitetin e subjektit i cili kërkon vetëm paraqitet format rënda fatkeqit dhe kështu paku, tërhjek vemendjen mbi dhe për një çast, gjindet epiqendër interesit.

Nyja qëndron e rëndë edhe nga shkaku se lehtësisht themi dhe kemi bindjen se njeriu e dëshiron lumturinë dhe jo vuajtjen e vetvetiu është i prirur jetë i lumtur. Thënia është e lehtë por bindja këtë është vetëm sipërfaqësore. Njeriu është marrëdhënie gjithëherëshme me vuajtjen mënyre aq ngatëruar dhe vetëm një luftë e rregullt dhe e arsyeshme krijon mbrojtje nga lëvrimet e pandërprera vuajtjes. Kësaj i shtohet edhe pyetja e krijimit personalitetit pra mundësisë ekzistencës një vuajtjeje lindur vetëm zhvillohet forma ndryshme te personë ndryshëm. Mandej parashtrohet edhe pyetja (ndoshta kompleksja) se mos njeriu ia mbjellë vetes vuajtjen, duke qenë i ndërgjegjshëm ose jo për këtë tolerim, me një fjalë, ai e lejon depërtimin e saj ose e lufton, e ndjell ose e flakron ?

Shprehjet gjuhësore janë pasqyrë e vërtetë e shprehjes ndjenjave njerëzore gjitha gjendjet e saja duke u nisur nga banalet gjer ata skajshmet. shumë gjuhë, përderisa tregohet ose përshkruhet një dhëmbje, anohet nga përdorimi i foljes kam kurse për kallzuar gjendje shpirtërore, preferohet folja jam. shqip janë disa formulime « kohore » dallojnë gjatë një paraqitje gjendjes fizike dhe asaj shpirtërore. Thuhet « kam qenë i sëmurë », por shumë rrallë dëgjohet « kam qenë i vuajtur ». Shprehja e shpeshtë është « kam vuajtur ». Enkas për vuajtjen qëndron edhe një dallim kohën e tashme. Përderisa jemi gati detyruar themi « jam i sëmurë » për sëmundje rendit fizik, për vuajtjen themi : « vuaj » pasiqë renditja « jam i vuajtur » merr krejt një dimension tjetër. Dallim thelbësor për treguar një dhëmbje fizike nga ajo shpirtërore është edhe lokalizimi i gjendjes, kështu pra thuhet «  dhemb dora…, koka… », kurse për shpirtëroren shprehjet kanë kuptim total qenies pasiqë nuk ka asnjë mundësi gjuhësore e logjike thuhet «  vuan këmba » ose «  lumturon këmba » derisa për gjendje shpirtërore thuhet « shpirti me vuan nga… » si dhe « vuaj shpirtërisht » … Mandej shprehjet : « jetoj tmerr », « jetoj zi », janë dhimbje e përgjithshme përjetohet si vuajtje totalitetin e tyre psikofizik dhe andaj, kjo ka një peshë veçantë jetën e njeriut.

Vuajtja për dallim nga dhimbja ose pra nga sëmundjet e lokalizuara trup, është një përjetim shpirtëror qenien e njeriut. Ajo përbën dhe ndërton egon, është pra vet pjesë e personalitetit dhe përjetohet brendi si UN e jo si diçka e ardhur cilën e luftojmë pasiqë është duale me lumturinë e ska bëjë me rastin e dhimbjeve trupore. Dhimbjen e përjetojmë por dhe është diçka e ardhur, e pësuar dhe kërkohet me ngulm shërimi për jetuar kënaqësi. Dihet se çdo gjë palë nuk mund flakrohet totalisht sepse dhimbja dhe kënaqsia nuk mund ndahen plotësisht. Ata janë palë dhe i bartim tërë jetës si tilla. Ndërron rasti me vuajtjen. Ajo është palë kundërshtuese me lumturinë por dyja janë pjesë e egos dhe për mbisunduar njëra ndaj tjetrës kërkohet një rregull dhe kuptim i drejt i jetës për ju shmangur vuajtjeve panevojshme dhe për t’u qëndruar e pranuar mënyrë poashtu drejtë vuajtjet nëpër cilat kalon njeriu. Vuajtja pra është përjetim intim jetësor i individit dhe nisur nga kjo, duhet mësuar shtjellimi i përjetimeve tilla shpirtërore dhe kështu zvogëlohet humnera dhe krijohet vend, them pjellor, për lumturinë. rast kundërt i lirohen krejtësisht jelat dhëmbjes brendshme kalon ndjenjë e gjendje përkeqësimit vazhdueshëm.

A ka fund vuajtja

Është filozofim i dobët apo mirë, nuk është filozofi ajo mund pretendoj se vuajtja nuk ka zgjidhje. Edhepse ajo jetohet tashmen, me pasojat i shifen vijnë ardhmen, pësime do vijnë një ditë, thashë lartë, vuajtja jetohet tanishmen. Çdo gjë e kaluar, është vetëm një pakicë krejtë a pahetueshme e cila nuk mund quhet vuajtje por vetëm një kujtesë e hidhët mbi një ngjarje kaluar. Mirëpo shpesh humbja e një dashurie, një vlere një ideali nuk përjetohet si e kaluar por si e tashme se barra bartet tashmen. Pos kaluarës rëndon, është e ardhmja trazon shumti sepse parandjenjat sado dijmë se janë pa themel, ata peshojnë rëndë si dhe parashikime tjera mund jenë serioze sepse kanë një pikënisja nga e kaluara ose e tashmja bëhen pjesë e identitetit dhe vuajtja trazon gjithënjë fortë. Pas gjithë kësaj ; a ka zgjidhje ? Ku qëndron ajo ? fillojmë nga disa aspekte janë motor kundërvenës i vuajtjes. pari, janë disa momente çojnë drejt rezonimi thellë e drejt se « vuajtja nuk është pjesë e qenies sime ; vuajtja nuk jam unë por diçka është mua, e ngulitur si një dhimbje fizike e kjo sëmundje shërohet. Mbaj një barrë mbi supe por vet unë nuk jam barra, dhe pra atë e shkarkoj se nuk jam i detyruar ta mbaj përgjithmonë ». Është evidente se sëmundja mund zgjas kurse vuajtja, me një « punë » psikologjike, nuk qëndron gjatë. Evitimi i problemeve imagjinuara eventualisht mund ti hasim ardhmëri, e janë tepër prodhim imagjinate se sa pengesa reale, parandalon dhe çkyq dhëmbjen shpirtërore. Vuajtja bartet si pasojë e kaluarës, gjithashtu mënjanohet nga pjesa e brendshme shpirtërore, me ngadalësi, duhet cekur por ajo shlyhet sa me kohën aq mirë me një sodtije reale ngjarjes apo ngjarjeve kaluara na bëjnë vuajtjur. Humbjet janë pazavendësueshme, është e sigurt disa herë por nga këtu, duhet kërkuar lehtësimet se me miliona njerëz kalojnë nëpër peripeci dhe arrijnë rivendosen mbi binarë jetës dhe arrijnë çaste lumturije. Natyrisht, po edhe thash lartë se vuajtja është pjesë e identitetit por jo edhe pjesë përbërëse e thellësisë shpirtit. Mëtej dualja e saj, lumturia qëndron gjithmonë pozita e gatshme për kapluar shpirtin. Nga këtu dikush vuan gjatë, me intensitet e dhimbje por dalja është gati natyrore e nëse përqendrohet me forcë flakrimin e saj jashtë intimes, kohëzgjatje e saj është me vërtetë shumë e shkurt. Vuajtja pra, sado zgjas, ajo është e kufizuar kohë dhe prandaj them se ajo identifikohet me kohën (kohëzgjatjen). jetën e përditëshme, shembujt e mbisundimit vuajtjes janë numërt gjitha shkallët e shoqërisë pa dallim kushteve materiale e hierarkike. Para se shkruaj për vuajtjen, kam kontaktuar shumë njerëz nga shtresa ekstremeve gjithëpërfshirëse nëpër metropolat evropiane. Asesi nuk mund themi se një i pa kulm vuan e tjetri me pasuri « lakmueshme » është i lumtur. Numri i vuajturve është plotësisht i barabartë me një dallim vogël kohëzgjatje vuajtjes. Ata i mendojmë si lumtur vuajnë gjatë dhe anasjelltas. Përmenda rastet e njerëzve pa kulm, flejnë rrugëve, nën ura, nëpër stacione metrosh… bisedë me ta, numri i madh thonin jenë lumtur se për çdoherë, gjenin zgjidhje fatlume për kaluar natën papenguar nga policë ose edhe nga ndonjë kalimtar. lumtur mëngjez se kanë mundur kalojnë një natë kabinë telefonike dhe kështu janë mbrojtur nga lagështia apo nga ngrica. Thonë jenë lumtur se ka shumë njerëz ju japin lëmoshë dhe ju bëjnë jetën këndshme. Njëri një kënd kryeqytetit francez me thoshte se njifte hidhërimin kur policia e përzinte nga stacionet nënkësore metrosë por s’kishte njohuri për vuajtjen. Këto janë shembuj cilët vërtetojnë potencialet e shumëfishta shpirtërore njeriut. Ata janë pra pjesë e identitetit, pjesë e unit dhe nga kjo ngelën njeriu bëjë ndoshta zgjidhjen e përcaktoj vet shkallën dhe kohëzgjatjen e vuajtjes. Një soditje reale e situatës krijon vend shëndoshë për ju larguar tmerrit quajtur vuajtje. Ajo është pjesë përbërëse e njeriut sikur janë gëzimi, hidhërimi, hareja, mbërzia, friga dhe guximi përjetohen mënyra ciklike. Asnjëra nga këta gjendje shpirtërore nuk është e përjetshme. Ata, herë pas here ia lëshojnë vendin njëra tjetrës sikur ndodh edhe me vuajtjen e lumturinë.

Kuptimi dhe interpretimi i vuajtjes

Animi nga dhënia veti shejtërimit vuajtjes vihet re duke filluar nga rastet rënda saja gjer ato vetvete edhe nuk mund te merren si tilla pasiqë nuk janë lidhura reciprokisht e mënyrë pashkëputur. këthehem rasteve kurrë vuajtjen e shofim si kalim drejtë lumturisë dëshiruar. A nuk thuhet se për qenë e (i) bukur duhet vuajtur (operacionet estetike, tatuazhet, djersitjet e pafundme gjimnastikore, uria – mosushqimi për humbje peshës…). rastet e humbjes një afërmi, njeriu përcakton ditët e zisë e kjo mënyrë vet, mundëson dalje shpejtë nga një vuajtje mund merr përmasa dramatike. fenë islame për shembull, zia është e ndaluar e kjo mundëson edhe integrimin shpejtë rrjedhat e jetës dhe kështu mundëson largimin nga vuajtja. Si do jetë, dallohet dhe duhet dalluar vuajtjen e zisë duke mbjellur ndërgjegjen thellë unit se zia është e kalueshme dhe jeta ka begatitë e veta dhe ju rreket gradualisht rrjedhave jetës sjellin momente tjera nga vuajtja. këtë fushë, hyn edhe vuajtja nga vuajturit e një sëmurje sidomos kurr ajo është kronike. Kjo gjëndje përfshinë dhëmbjen fizike vendosur një organ apo pjesë trupit shkakton trauma, frigë për ardhmërinë dhe pasiguri e pritje duken jenë pafund. Kjo shëndron dhimbjen ankth shpirtëror dhe dalja nga kjo lehtësohet lehti me shërim, pra ndërpreje dhimbjeve trupore por edhe me kërkimin dhe vurjen pah aftësive janë prezente. fund, nuk mund asnjëherë ndajmë totalisht dhëmbjen dhe sëmundjet nga vuajtja. Nuk ka sëmundje organike e cila është e shkëputur krejtësisht nga mentalja. Këta dyja formojnë një tërësi e sëmundjet qofshin ata edhe pasojë fatkeqësie (sport, qarkullim rrugor, punë) krijojnë bazë psikologjike momentin e arritjes dëmit fizik. Sëmundjet tjera e kanë pikënisjen psiqikën njerëzore parë, kështuqë ajo është pasqyrim i përjetimeve brendshme shpirtërore e nga kjo tërhjekim përfundimin se nuk ka sëmundje qindpërqind trupore. Krijimi i një plogshtije shpirtërore nuk kërkon lumturinë e harenë, ndërton kolltukun ku do vendosen sëmundjet fizike cilat nuk vonojnë dalin shesh e kjo krijon një rrugë re drejt rritjes vuajtjes çon akoma larg depresion psikik. Një « punë », një angazhim i mirë për veten i bazuar shpirtëroren (praktimi i besimit, arti, nxënia, meditimi), dhe fiziken (sporti) janë parandalimi i suksesshëm i burimive sëmundjeve dhe rastin konkret vuajtjes shpirtërore.

Kuptimi dhe ndjenja e vuajtjes

Duke u nisur nga vet jeta për cilën njeriu nuk ka ndonjë spjegim përse filloi gjenezën e saj ; përse ajo është e pse jetë e tillë si është (digresion i shkurtë : spjegimet fetare janë qarta trajtimin e kësajë pyetje : Zoti i krijoi gjitha dhe padyshim se kjo është një e vërtetë e shenjtë) do thonjim se vet një diçka e tillë është absurdi themelor i pasuruar me ndjenja cilat nuk mund jenë dukuri e quajtur absurd. Vuajtja pra nuk është një dukuri absurde pasiqë njeriu vuan, e kjo ndjenjë është prezente momentin kurr jemi koshient se jeta është një botë e pasur plotë me “pse” cilat udhëheqin, robërojnë dhe lirojnë njeriun nga gjendje krijuara prej ngacmimeve jashtëme ose nga vet brendia shpirtërore. Kështu ndjenja vuajtje, e ardhur nga pikëllimi ose nga një gjendje shpirtërore e krijuar nga UNI, nxit lëvizje dhe justifikon qenunit gjallë. Shumë mendimtarë laikë e besimtarë, tentuan dhe patën sukses madh (kanë edhe sot), kurrë e shejtërojnë vuajtjen. Mirëpo, kjo është vetëm një shpjegim i pa themel sepse gabimi është evident. Vuajtjet e profetëve nuk janë tjetër vetëm se dhimbje, parën fizike e mandej vuajtje për besimtarët e tyre ose mirë, dhëmbje për ata nuk besuan sa dhe si duhet, dhembje për ata nuk besuan aspak. Profetët nuk vuajtën pse nuk kishin besimtarë numër madh ose për mungesë diçkaje vetanake por pse njeriu nuk ishte besimtar do thot se ata ndienin dhembje për neriun e jo për një shprazti a pikllim, si thash, vetanak. këtë kontekst janë përzier edhe flijimet nga vetja kanë bërë profetët e heronjët për një kauzë asesi nuk mund konsiderohen si vuajtje. Ata flijuan nga vetja e flijimi për ideale është harmonizim i jetës dhe lumturisë për arritur vlera caktuara shenjta. Përmenda këto thëna sepse tendencat për ta paraqitur vuajtjen si diçka shenjtë çon lumturi jetën tjetër, janë pa thelb dhe studim i pathelluar fare. Kush vuan këtë jetë do jetë i lumtur jetën tjetër, është absurd vete dhe duhet mënjanuar me çdo kusht. Vuajta nënkupton gjendje rëndë ose rënduar shpirtërore pasohet pa dyshim nga gëzime e lumturi dhe kjo është cikël i pafund. Njeriu duhet mësoj t’i adaptohet ndërrimeve arrijnë pa ndërpre dhe kërkoj e anoj lumturinë. Nëse fitohet xhenneti, ai fitohet me lumturi e gëzime se atëherë aktiviteti pozitiv është kulminacion. vuajtje njeriu ka shumë pak gjallëri për t’iu dhënë ndihmës tjetrit, falje-lutjes Zotit, dhënies lëmoshë. robëri mungojnë gjitha e njeriu vuan. këtë degradim, nëse ai zgjat nuk ka jetë lumtur amshim se ajo arrihet me punë e jo me shtyrje veten hall. Duket se qëllimi i numrit madh filozofëve dhe teologëve ishte dhe vazhdon jetë dhënja kahje vuajtjes me shpresë se kjo ndihmon kuptohet ajo e me këtë tejkalohet kjo gjendje. Është akoma një mashtrim një soditje e tillë se edhe po kuptohet pse-ja dhe çka-ja e vuajtjes, nuk do thotë se njeriu e flaku atë. Numër i madh mistikësh, mundohen tejkalojnë pikëllimin e vuajtjen duke kërkuar nëpër labirintet e format e ndryshme krijimit ose vetkrijimit njëri shenjt dhe abstenimit nga begatitë shpirtërore me qëllime pastrimit tij dhe gjetjes shpëtimit nga vuajtja jetën tjetër; mënyrë kjo shpërfytyron dëshirën për jetë hareshme. insistohet se vuajtja e dikujtë është e dërguar nga Zoti sepse kështu personi shpëton miliona njerëz, krijon humnerë humane dhe zhvesh krejtësisht adeptët nga realiteti jetësor mos, krijon mitomanë cilët i zvogëlojnë gjasat e rimëkëmbjes vetanake si dhe sajojnë ndërlikime shoqërore duke u dhënë, shumtën e rasteve sektizmave errëta e pa ndonjë zgjidhje për ardhmëri fatlume. Dhënja vlerë morale dhimbjes gjer shejtërim irracional, ngatëron fijet se këto pohime shkëpusin subjektin nga gjendja e mirëfilltë faktike. Vuajtjes njeriu nuk i ik, ai e kërkon ndoshta atë, sidomos nëse i tregojmë atij, si thotë Nietzsche, se vuajtja është ndjenjë e mungesës diçkaje mirë. Nëse njeriun ka kapluar vuajtja nga mungesa materiale, e vendos ndërmarrë masa për dalje nga situata, ai praktikisht nuk vuan por hulumton gëzimin, lumturinë. I njëjti qëndrim, e njëjta logjikë duhet mbajtur e çfarë do lloji qoftë nisma dhe qëndrueshmëria e vuajtjes. Duhet kërkuar gjendet e kundërta e asaj prodhon vuajtjen. Projekte këtilla nuk kërkojnë shumë zbulimin e vuajtjes; ata kërkojnë daljen nga ajo duke u kapur për zhdukjen e shprazëtirës me ndihmën e dëshirën për pasur atë mungon, atë plotëson një dëshirë.

Kurrë flitet për ta kuptuar vuajtjen, çka është vuajtja e sidomos kurrë kërkohet dihet e njihet ajo kohën përjetohet, dihet pseja e saj; do thotë se subjekti mundohet ik nga kjo gjendje. ik, duke lëvruar kaluarën, tashmen dhe ardhmen. thelb, nuk është kjo thellim për kuptuar vuajtjen si dukuri shpirtërore por për kuptuar prejardhjen e saj dhe «pse mbi mua?». Natyrisht, shpesh kërkohet ndihmë nga jashtë e shpjegimet gjithmonë kanë ngjyrat e ndihmësit. Psikiatri do kërkon një ndodhi tragjike e sidomos një traumë (apo trauma) kaluarën, sidomos atë hershme si pikënisje, mjekë popullorë e religjiozë ndryshëm, do flasin për magji (sihir) e magjistarë e ata devotshmit fe do thonë se vjen nga Zoti kurse nutricionisti gjen mungesa ushqimore tilla ose këtilla. Sidoqoftë, nga momenti kur kërkohet kuptimi, sqarimi e prejardhja dhe pse-të e pranisë vuajtjes e posaçërisht shikimi i vuajtjes drejtpërdrejt, pra shikimi i vetes përkthehet me pranimin e vuajtjes si ndjenjë dhe pjesë ciklike e jetës, fillon shkrirja dhe dalja nga labirinti i saj.

Reklama