Home » Glossary » Shumë

Shumë

SHUMË <i>f.1. mat. Përfundimi i mbledhjes disa numrave a disa madhësive njëllojta. Shumë aritmetike (algjebrike). Shuma e përgjithshme përfundimi i mbledhjes disa shumave veçanta. Shuma e dy (e tre…) numrave. Shuma e këndeve një trekëndëshi.
2. Sasi e përgjithshme, tërësia e diçkaje. Shumë mujore (vjetore). Shuma e ardhurave.
3. Sasi e caktuar hollash. Shumë e madhe (e vogël). Shumë hollash.
SHUMË <i>mb.I shumtë. Janë shumë. Nga mirat e shuma. Nga qarët e shumë. I shumi si lumi, i paku si gjaku. fj. u.
SHUMË <i>I pakuf.1. Përdoret për treguar mënyrë pacaktuar një numër madh qeniesh, sendesh, dukurish etj., një sasi a masë madhe; kund. pak. Shumë njerëz (gra, fëmijë, fshatarë). Shumë shtëpi (shkolla, libra). Shumë fjalë. Shumë zhurmë. Shumë kohë. Ka shumë shokë (miq). Ka rënë shumë shi (dëborë). Kishte shumë baltë (pluhur). Kaluan shumë vjet. Ka shumë durim (vullnet, dëshirë). Ka shumë drejtë. Ishin ftuar (erdhën) shumë. Ka parë (njeh) shumë ai. Trimi i mirë me shokë shumë. fj. u. mirë pak e saktë, se shumë e për lumë. fj. u.
2. Përdoret për treguar mënyrë pacaktuar një numër madh ose një pjesë madhe një tërësie qeniesh, sendesh etj.; kund. pak. Shumë nga partizanët. Shumë nga mësuesit. Shumë prej tyre. Shumëve nuk u pëlqejnë këto.
* Është lis me shumë degë shih te LIS,~I. I lëshon shumë ujë mullirit tall. shih te LËSHOJ. Mish pak e pupla shumë shih te MISH,~I. Njeri me dyzet (me njëqind) flamurë shih te FLAMUR,~I. Ka pirë ujë shumë burime (kroje) shih tek UJ/Ë,~I. Ka rrjedhur shumë ujë shih tek UJ/Ë,~I. Shumë pula e pak vezë shih te PUL/Ë,~A.
SHUMË <i>II ndajf.1. një shkallë lartë, fort; një masë madhe; kund. pak. Shumë e shumë gjithnjë e tepër. Gjithnjë e shumë. Çdo vit shumë. Pak a shumë një farë mase. Ku pak e ku shumë. Punon (lexon, mëson, mendon) shumë. Kupton (sheh, dëgjon) shumë. Djeg (shkëlqen) shumë. Ka hequr (ka vuajtur) shumë. U lodhën shumë. I dhemb shumë. Duhen shumë ata dy. Pret shumë (thika). falënderoj shumë. Flitet shumë për këtë ngjarje.
2. tepër sesa duhet a sesa është e nevojshme, tepër. Ka zier shumë. Ai flet shumë. Fjeti shumë. Ka ngrënë shumë. Ka ndenjur shumë diell.
3. Gjatë, për një kohë gjatë, mjaft kohë. Ndenji shumë. S’ka shumë u kthye. Ka shumë ka ikur? Zgjati shumë (mbledhja). Nuk do vejë shumë kjo punë.
4. Përdoret me pjesëzën «më» kur pohojmë diçka me forcë, duke e krahasuar ose duke e kundërvënë me diçka tjetër ( kuptimin «kryesisht, radhë parë»). Është shumë yni se juaji. E kam shumë me ty se me atë. Është shumë tregim i gjatë sesa roman.
* Aq shumë veçanërisht, sidomos, aq tepër; madje. E hapi shumë gojën shih te GOJ/Ë,~A.
SHUMË <i>III pj.1. Përdoret para një mbiemri a një ndajfoljeje për formuar shkallën sipërore dhe tregon një shkallë lartë cilësisë një frymori, një sendi etj. ose veprimit a gjendjes. Shumë i gjatë (i mirë, i dashur, i shpejtë, i ri, i aftë, i kënaqur, i fortë). Shumë trim (besnik, kokëfortë, mendjelehtë). Shumë pjellore. I bukur shumë. Shumë mirë (keq). Shumë afër (larg). Mbahet shumë rëndë. Janë shumë shokë (miq) janë shokë (miq) ngushtë.
2. Përdoret përpara shkallës krahasore sipërisë një mbiemri a një ndajfoljeje për treguar dallimin e madh cilësor ndërmjet gjymtyrës parë e gjymtyrës dytë krahasimit; kund. pak. Është shumë i fortë ( i aftë, zemërgjerë, punëtor) se tjetri. Fluturon shumë lart ( shpejt, ngadalë) se ai. Shumë mirë ( keq, pak) se
SHUMË- <i>fjalëform.Pjesa e parë e disa fjalëve përbëra, i përgjigjet kuptimit përemrit a ndajfoljes shumë (p.sh. i shumanshëm, shumëbrinjësh, i shumëdashur, shumëfaqësh, shumëkatësh, shumëkëmbësh, shumëkëndësh, i shumëllojshëm, shumëngjyrësh, shumëqelizor, shumërrokësh, shumëvjeçar etj.).

Reklama