Home » Glossary » Parë

Parë

PARË <i>m.1. Ai është krye një pune, një veprimtarie a një grupi njerëzish; ai udhëheq a drejton një punë. I pari i shtëpisë (i fisit, i fshatit). I pari i valles.
Kë keni parë këtu! Ku ka shumë parë, puna s’ecën mbarë. fj. u.
2. Ai ka arritjet mira një punë a del krye një gare; ai është i zoti, i aftë se tjerët. I pari i klasës.
3. vet. ~Ë, ~ËT(). Stërgjyshërit, brezat vjetër. parët tonë. Zakonet e parëve. Na e kanë lënë parët.
4. vet. ~Ë, ~ËT () vjet. Krerët e vendit, parësia. parët e vendit.
* Nuk e pa i pari dytin ikën me vrap rrëmujë madhe e panik. Nuk e merr vesh (nuk e njeh) i pari dytin është rrëmujë e madhe, s’e njeh qeni zotin.
PARË <i>I as.1. Njëra nga pesë shqisat: mundësia dhe aftësia për parë botën na rrethon me anë syrit Organi i parit. Çrregullime parit. Higjiena e parit. Iu dobësua parët.
2. Veprimi sipas kuptimeve foljes SHOH; shikim, vështrim. parët me sy kritik. Fusha e parit.
3. Pamja, ana e jashtme e dikujt a e diçkaje; dukja. I bukur parë. Nga parit është e mirë. Mos e shih nga parët!
* Me parë e me bërë do veprohet sipas gjendjes do krijohet, sipas rrethanave a kushteve konkrete.
PARË <i>II as. etnogr.Vajtja e nuses për herë parë te prindërit e vet pas martesës, pasi. Shkonte nusja parë.
PARË <i>mb.1. num. rresht. i përgjigjet numrit një një varg njerëzish a sendesh, një radhë a renditje një klasifikim etj.; është krye një radhe frymorësh, sendesh e dukurish një lloji, nuk ka tjetër para vetes; kund. i fundit. Radha e parë. Shtëpia (dera) e parë. Faqja e parë e librit. Tremujori (gjashtëmujori) i parë. Kati i parë. Klasa e parë. Java e parë e muajit. Dita e parë e shkollës. Veta e parë. gjuh. Lufta e Parë Botërore. Pjesa e parë e ndeshjes. Sulmi i parë. Me qitjen e parë. Gjella e parë. Plani i parë pesëvjeçar. Treni i parë. Shkolla e parë shqipe. Studiuesi i parë. Gruaja e parë. Dashuria e parë. Kur këndoi gjeli i parë. Për herë parë.
2. vjen krye, del parë nga tjerët, shfaqet fillim; i takon periudhës fillestare, i kreut, i fillimit; i hershëm. Lulet e para. Domatet e para. Dallëndyshet e para. Zogjtë e parë. Ngricat e para. Muajt e parë. Kohët e para. Periudha e parë e sëmundjes. Gjumi i parë. Rinia e parë rinia e hershme.
3. është i rëndësishmi, qëndron krye tjerëve, zë vendin kryesor; është i domosdoshmi, themelor. Sekretari i parë i Komitetit Partisë. Kujdesi i parë… Kërkesa e parë. Qëllimi i parë… E meta e parë… Krushku i parë. etnogr. Detyrë e dorës parë. Sende metodës parë.
4. është i cilësisë mirë ose i mirë se çdo tjetër llojin e vet; shumë i mirë. Raki e cilësisë parë. Hotel i kategorisë parë. Është verë e parë apo e dytë?
5. muz. luan pjesën kryesore, është kryesori ekzekutimin e një vepre muzikore. Violina e parë. Zëri i parë.
6. ka lidhje gjaku me një tjetër nga xhaxhai a halla ose nga daja a tezja, nga lidhjet e afrisë vjen menjëherë pas vëllait ose pas motrës. Kushërinj parë.
7. është gjendje fillestare, nuk është përpunuar, ndryshuar etj.; është si fillim, ashtu si duket, pa hyrë thellësi, i sipërfaqshëm; nuk ka marrë trajtën përfundimtare a plotë, paraprak. Lënda e parë. Përshtypja e parë. Skica e parë e një ideje. Hartim me dorë parë i temës. shikimin ( vështrimin, pamjen) e parë. Nga dhënat e para. Ndihma e parë. mjek. ndihma paraprake, ndihma e shpejtë. I është bërë vetëm përpunimi i parë.
8. Fillestar e i thjeshtë, elementar. Njohuritë e para. Shprehitë e para. Rregullat e para.
9. i përket një kohe shumë vjetër, shumë i lashtë; i përket një kaluare largët. kohët e para. Njerëzit e parë. Zakonet e para.
10. I mëparshëm. Nuk e ka zellin (vullnetin) e parë. S’është lojtari i parë.
Nuk është gjendja e parë.
11. ka moshë madhe se një tjetër, i moshuar, i rritur. Është i parë se unë. Kush vjen i parë nga ju?
12. është i afërt nga koha, do vijë pas pak kohe. Me rastin e parë.
Me automjetin e parë.
13. Përd. em. sipas kuptimeve mbiemrit. Doli i pari. Erdhi e para. Jemi parët.
E pa i pari. E para nga parat ajo është shumë e mirë. S’është ai i pari s’është ai i mëparshmi ose ai ishte fillim, ka ndryshuar.
* Me fjalën e parë shih te FJAL/Ë,~A. I orës parë (i orëve para) shih tek OR/Ë,~A I. radhë parë para gjithash, pari, vendin kryesor. radhët e para ( rreshtat e parë) ballë, krye, vendin vështirë punës a luftës. vijë parë punën vështirë, ballë. Hedh (bën) hapin e parë (hapat e parë) shih te HAP,~I 3. E priti me këmbët e para shih te KËMB/Ë,~A. B a r a z i m i gradës parë mat. shih te BARAZIM,~I 3.
PARË <i>mb. krahin.Çift; kund. tek. Numër parë. Parë a cup (a tek).
PARË <i>ndajf.1. bised. Pak kohë përpara, qëparë. Parë e pashë. Parë qe këtu.
2. Përpara; një kohë para tanishmes (zakonisht me pjesëzën «më»). parë shumë kohë përpara, përpara, dikur. Sa parë sa shpejt jetë e mundur; sa herët. E dinte një parë. Dy vjet parë. parë se gjithë tjerët. Dëgjoje parë, pastaj përgjigju! mirë se parë.
* parë e dalë para gjithash, pikësëpari. Një orë (çast, sahat) e parë shih tek OR/Ë,~A 1

Reklama