Home » Glossary » Nga

Nga

I. ndajf.
Përdoret për pyetur:
1. Për vendin prej ku vjen dikush a diçka, ku është ose nëpër cilin kalon dikush a diçka; prej ku. Nga erdhën? Nga u nisët? Nga kaluat? Nga dolët (hytë)? Nuk e di se nga.
2. Për vendin ku drejtohet dikush a diçka; ku. Nga veni kështu? Nga ia mbajtën? Nga shkuan? Nga do kalosh?
3. Për prejardhjen e dikujt a diçkaje. Nga jeni? Nga ju kemi?
4. Për burimin a shkakun e diçkaje. Nga t’i besoj? Nga ta di? Nga duket nëna nënë?
5. Përdoret fillim një fjalie mohuese shpreh pohim, me kuptimet «ngado, nga çdo vend, prej çdo ane». Nga nuk kishin ardhur! E nga s’kanë dërguar urime!
II. parafj. Përdoret me një emër rasën emërore, për treguar: 1. Vendin prej cilit nis lëvizjen dikush a diçka ose prej ku vjen dikush a diçka; burimin prej ku del diçka; prej. Vjen nga qyteti (nga fshati, nga malësia). Erdhën nga Durrësi. Vinin nga deti. Zbritën nga malet. Buron nga liqeni (nga mali). Del nga toka.
2. Vendin drejt cilit lëviz dikush a diçka, te. Shkuan nga lumi. Erdhën nga ne.
U drejtuan nga tribuna. Nga e majta (nga e djathta).
3. Vendin nëpër cilin kalon ose përshkohet diçka; nëpër. Hyri nga dera. Fluturoi nga dritarja. I ranë nga kopshti. Marr ilaçe nga goja.
4. Vendin ku gjendet dikush a diçka; , te; vendin ku ndodhet njeriu a sendi veprues. Isha nga vëllai. Si jeni nga shtëpia? Kalonte ditën nga vreshtat. E pashë nga ballkoni.
5. Pikën a vendin mbi cilin drejtohet një veprim. Vështroi nga deti (nga rruga). Hodhi sytë nga shtëpia. Vëzhgonte nga ajo anë (nga ai krah). Anon nga ne.
6. Vendin ose drejtimin prej ku vepron diçka mbi folësin a mbi një send. E rrethuan nga krahët. E goditi nga veriu.
7. Vendin ose sendin prej cilit përcaktohet një largësi; bashku me një emër tjetër me parafjalën «në» tregon largësinë matet midis tyre; bashku me një emër tjetër me parafjalën «në» tregon vendin, brenda caqeve cilit lëviz dikush a diçka. Dhjetë hapa nga bregu. Njëqind metra nga shkolla.
8. Sendin a vendin, prej sipërfaqes ose brendësisë cilit merret, largohet a hiqet diçka. E mori tryeza. E nxori nga xhepi. E hoqi nga koka (nga supet). E largoi nga rruga. Zbriti nga kali (nga makina).
9. Tërësinë, prej ku është hequr, ndarë, shkëputur ose është marrë një pjesë a njësi. Pjesë nga fjalimi. Vargje nga poema. Disa nga veprat. Dhjetë ushtarë nga kompania. Secili nga nxënësit.
10. Njeriun a sendin, cilit i hiqet, i kërkohet a i merret diçka; prej. Heq degët (gjethet) nga pema. Mbledh fletoret nga nxënësit. E kërkon nga ne. Kërkoi ndihma nga miqtë. E largoi nga familja. U nda nga prindërit.
11. Vendin e banimit, punën, veprimtarinë, marrëdhëniet etj., prej cilave largohet dikush a diçka; prej. Vjen nga puna (nga aksioni). U kthye (u lirua) nga ushtria.
Ra nga pozita.
12. Burimin prej nga nis diçka ose zë fill një mendim, një ndjenjë etj. doli nga mendja. Falënderoj nga zemra.
13. Gjendjen, dukurinë a drejtimin, prej ku largohemi, shkëputemi a shmangemi. Shpëtoi nga rreziku. U zgjua nga gjumi. Hoqi dorë nga padrejtësitë. Nuk heq dorë nga lufta. Dal (nxjerr) nga prapambetja. Nuk shmangem nga rruga e drejtë.
Nuk shkëputemi nga jeta.
14. Prejardhjen ose zanafillën e dikujt a diçkaje; mjedisin, grupin a kategorinë ku bën pjesë dikush a diçka; prej. Nga fshati Drithas. Nga familje punëtore. Nga shtresë e varfër (e ulët, e mesme). Me burim nga ilirishtja.
15. Lëndën a diçka hiqet, largohet, pastrohet etj. Pastroj nga plehrat (nga njollat). E griu nga paratë. E zhveshi nga drejtat.
16. Vendin ku kapet a zihet diçka; për. Zë nga krahu (nga mënga). Kap nga freri.
Inga bishti.
17. Kohën e përafërt, gjatë cilës kryhet a bëhet diçka; kohën merret si pikënisje. Nga vera (vjeshta, dimri). Nga fillimi i muajit. Nga fundi i korrikut.
Aty nga mesnata. Ka kaluar një çerek ore nga dhjeta.
18. Veprimin ose punën nis. Filloi nga puna. Filluan nga vjelat. Nisi nga përgatitjet. Nisi (zuri) nga avazi.
19. Shkakun e diçkaje a vepruesin. Nga dëshira (frika, zemërimi). Nga lodhja. Nga e keqja (halli). I zgjedhur nga populli. U rrëzua nga era. U dogj nga vapa. Gumëzhinte nga njerëzit. U dënuan nga gjyqi i popullit.
20. Diçka prej ku nisemi a ku mbështetemi për vepruar. Nga parime drejta.
Nga baza drejta. Nga prizmi politik. Nga pozitat e forcës.
21. Tiparin a anën marrim si mbështetje për përcaktuar a vlerësuar dikë a diçka. I vogël (i madh, i zhvilluar) nga trupi. I paktë nga shëndeti. I ri nga mosha.
I dytë nga madhësitë. E njoha nga rrobat. Nga ana morale. Nga pikëpamja strategjike.
22. Sendin ose njeriun me cilin krahasohet diçka a dikush; se. i mirë nga tjerët. shumë nga sasia e parashikuar.
23. Sendin a njeriun sipas cilit veprohet ose bëhet diçka. Marrin shembull nga mësuesi.
24. Njeriun me cilin përcaktohet një lidhje afrie a gjaku. Kushëri nga babai.
Nip nga motra.
25. Sasinë i jepet secilit pjesëtar një grupi; me një numëror përsëritur tregon grupet e barabarta cilat ndahet një grumbull ose rendin e lëvizjes këtyre grupeve njëri pas tjetrit. U dha nga pesë libra. U bie nga dyqind lekë. U ndanë nga një palë rroba. Ecnin dy nga dy. Hynë tre nga tre. I mori një nga një.
26. Përdoret bashkëlidhje me parafjalët, «në», «më» ndërtime tregojnë një periudhë kohe, me caqet e fillimit e mbarimit. Nga marsi deri korrik.
Nga shtatori nëntor. Nga mëngjesi drekë. Nga ora tetë deri orën dhjetë.
Nga data 20 deri 22.
27. Përdoret për shënuar pikënisjen ( bashkëlidhje me parafjalën «në») togje kanë një gjymtyrë përsëritur a përemrat «njëri… tjetri» dhe tregojnë një shtrirje a një lëvizje pandërprerë hapësirë dhe kohë ose një përsëritje veprimit a gjendjes. Nga mali mal. Nga dera (dritarja) derë (dritare). Nga dhoma dhomë. Shtohet prodhimi nga viti vit. Nga koha kohë. Nga njëri skaj tjetrin. Nga njëra javë tjetrën.
28. Përdoret disa togje me ndajfolje, tregojnë vend, marrëdhënie hapësirë ose sasi. Nga larg (afër). Nga poshtë (lart). Nga jashtë (brenda). Nga lart poshtë. Nga poshtë lart. Nga pak (shumë).
III. lidh. 1. Përdoret për lidhur një fjali varur vendore. Do vete nga thuash ti. Shkon nga fryjë era.
2. Përdoret për lidhur një fjali varur përcaktore, për treguar vendin e veprimit shprehet këtë fjali. U ulën një breg, nga dukej fshati. I mbyllën gjitha shtigjet, nga mund hynte armiku. Shtëpia nga doli, ndodhej rrugën kryesore.
3. Përdoret krye një pyetjeje zhdrejtë. Nuk e di nga vajti. Nuk e pashë nga erdhi.
4. Përdoret me një folje përsëritur për treguar një lëvizje drejtim papërcaktuar. Shkonte nga shkonte dhe kthehej prapë.

Reklama