Reklama

Mos

MOS <i>pj.1. Përdoret zakonisht me folje mënyrës urdhërore, lidhore e dëshirore, si dhe me trajta pashtjelluara për t’u dhënë fjalive kuptim mohues ose për t’u dhënë fjalive mohuese nuancën e dëshirës, urimit, mallkimit, qortimit, këshillës, kushtit, ndalimit etj. Mos fillo! Mos kalo! Mos pi! Mos e bëj! Mos e thuaj! Mos u zini! Mos ha shumë! Mos bërtit! Mos u merr me thashetheme! mos e harrojmë! mos e lëmë punën e sotme për nesër! mos jetë e vogël se një metër! mos largohen pa lejë! Do mos vijë. Duke mos e nënvlerësuar. Duke mos e parë. Kurrë mos ardhtë ajo ditë! mos shkofshin dy, le niset njëri!
2. edhe MOSNI. Përdoret me vete me vlerën e një fjalie mohuese kur i drejtohemi dikujt për parandaluar, për ndërprerë a për ndaluar një veprim. Mos, se do biesh. Mos, se u thye. Mosni, bre burra, nuk bën kështu! Mosni ashtu (kështu)! – U vra Kajua! – Mos!
3. Përdoret, shpesh e shoqëruar dhe me pjesëza tjera dyshimit, fjali pyetëse drejta e zhdrejta për shprehur a për përforcuar dyshimin, pasigurinë, shqetësimin, frikën etj. ose për ta nxitur a për ta detyruar dëgjuesin përgjigjet. Mos nuk vjen vallë? Mos ndofta s’e di? Po sikur mos jetë? Mos do thuash kundërtën? Mos nuk e bën dot? Kam frikë se mos vritet. Druaj mos i bëjnë gjë. Mendoja se mos qortonin. Thashë mos bënin sytë. Mos a mos! vërtet thua!, jo more!
4. Përdoret fjali pyetjes retorike për pohuar diçka me forcë. Unë mos e them? Ti mos e bësh? Si mos vijë?
5. Përdoret fjali bashku me pjesëzat mohuese s’ ose nuk për shprehur pohim zbutur a miratim jo prerë. Nuk mund mos e bëj. S’është për mos u thënë (për mos u pranuar).
6. Përdoret fjali ndryshme bashku me lidhëzën , kur diçka paraqitet si pak e mundshme, pak e pranueshme etj. krahasim me diçka tjetër jepet si e sigurt, si e vërtetë, si plotësisht e mundshme a e pranueshme etj. mos shpejt, vonë do ndodhë. mos gjithë, disa prej tyre do vijnë. mos sot (tani, këtu), nesër (pastaj, atje). mos me mirë, me forcë. Është një ndër shquarit ( fortët), mos i shquari ( i forti).
7. Përdoret, zakonisht e shoqëruar me pasthirrma, për përforcuar ndjenjat e folësit ose kur shprehim çudi, mosbesim, tallje, përçmim, pakënaqësi, dëshpërim etj. Mos more, vërtet?! Mos moj, qenke e zgjuar! Se mos na tha ai!
8. Përdoret me vete ose bashku me fjalë tjera, midis trajtave njëjtës folje a midis foljesh ndryshme, togje lira a qëndrueshme me kuptime ndryshme. Ishte (qe) mos na ishte (qe). Fol e mos fol. Hiq e mos e këput.
* Si mos përdoret para një emri ose midis trajtave njëjta një emri përsëritet, me kuptimin «shumë i mirë, s’e ka shokun» (p.sh. si mos burrë, vajzë si mos vajzë).
Reklama