Home » Glossary » Mirë

Mirë

MIRË <i>f.1. Gjendje e mirë a e kënaqshme, cilën ndodhet dikush; mirësi, mirëqenie, mbarësi; kund. e keqe, e ligë. Ia do mirën. E mira e mirave e mira. mirën gjithë e duan. I ka ardhur (i trokiti) e mira derë. Hapi derën mirës! I ra mirës me shkelma. E mira s’ka fund. Ju ardhshim për mirë! ur. Për mirë! ur. përdoret kur pimë kafenë a ndonjë pije tjetër, një vizitë ngushëllimi etj. kuptimin «Ju ardhshim raste gëzimi! për gëzim!».
2. Gjithçka e dobishme i shërben njeriut për plotësuar nevojat materiale e shpirtërore dhe për mirëqenien e vet. mirat materiale (shpirtërore, kulturore). Puna është burimi i gjitha mirave. E priti (ia shtroi) me gjitha mirat. Ka gjitha mirat nuk i mungon asgjë, ka çdo gjë i nevojitet. Është mes mirave. gjitha mirat! ur.
3. Nder, shërbim a vepër e dobishme për ndihmuar dikë kur ka nevojë; kund. e keqe, e ligë. I bëri një mirë ( madhe). Nuk i harron mirat ( i kanë bërë). Ka pasur shumë mira prej tij. Ia diti për mirë. As e mira, as e keqja (e liga) nuk duhen harruar. fj. u.
4. Ana e mirë e diçkaje, vetia a cilësia e vlefshme e dikujt a e diçkaje; qenët i mirë; dobia a përfitimi kemi nga dikush a nga diçka; kund. e keqe. mirat e shkencës dihen. mirat e kësaj metode duken. Kjo punë ka edhe një mirë. Ai ka shumë mira se këqija. Qe një e mirë na erdhën gjithë. Për mirën e përgjithshme. Për mirën e popullit e Atdheut. Është për mirën e vendit.
5. Qëllim a synim i mirë na shtyn vemi diku a ndërmarrim diçka. Ka ardhur për mirë. Ç’e mirë solli këtej?
6. mit. Figurë e mitologjisë popullore, e ngjashme me zanën, orën etj.; secila nga tri gratë , sipas mitologjisë popullore, i presin fatin një foshnjeje pranë djepit saj natën e tretë pas lindjes ose u ndihmojnë njerëzve kur këta ndodhen ngushtë; fati i mirë, fati. E mira e malit (e bjeshkëve). Shpella e mirave. Thirri mirat nevojë. Desh e mira e nuk zgjati shumë. E solli e mira shëndoshë shtëpi.
7. euf. Sëmundja e tokës, epilepsia. E zuri e mira. I raftë e mira! mallk.
8. zool., euf. Nusja e lalës, bukla.
* Ia di për mirë (për nder) dikujt shih te DI. Është me mirat dikush është me qejf, duron e nuk zemërohet. Fjettë mirën! mallk. shih te FLE. marrtë e mira (e mbara)! ur. shih te MARR. I bie mirës (bukës) me shkelma (me këmbë) shih te SHKELM,~I. E gjen e mira vetë është njeri fatlumtur, i shkon mbarë çdo gjë. E mira e ka mirën fj. u. kush bën mirë, gjen mirë. I zuri sytë e mira (buka) shih te BUK/Ë,~A.
MIRË <i>as.E mira; kund. keqtë. Me mirë me fjalë mira, me butë; me hir, me dashje, jo me dhunë; kund. me keq. I foli (e mori, ia hëngri kokën) me mirë. Bindet (dëgjon, kupton) me mirë. E do (e ka) me mirë. O me mirë, o me keq do ta bëjë pa tjetër. dua mirët pa them.
MIRË <i>mb.1. ka tipare çmueshme e pëlqyeshme, ka cilësitë e duhura dhe vlerën e duhur, është ashtu si duhet jetë dhe i përmbush plotësisht kërkesat tona me vetitë e me cilësitë ka (me përmbajtjen a me formën, me shijen a me erën e këndshme etj.) ose karakterizohet nga përmbushja e plotë e nevojave materiale e shpirtërore njeriut e shoqërisë; është i shëndoshë, pa cene e meta, plotësisht i kënaqshëm; i vlefshëm, i çmueshëm; kund. i keq. Qumësht (djathë, gjalpë) i mirë. Ujë i mirë. Verë (raki) e mirë. Kafe e mirë. Mish (peshk) i mirë. Miell i mirë. Bukë e mirë. Gjellë e mirë. Mollë (domate) mira. Duhan i mirë. Me shije (me erë) mirë. Stof i mirë. Këpucë (rroba) mira. Tokë e mirë. Kalë i mirë. Traktor i mirë. Pushkë e mirë. Ndërtesë (shtëpi) e mirë. Rrugë (urë) e mirë. Shkollë e mirë. Krasitje e mirë. Shartim i mirë. Film (roman, studim, përkthim) i mirë. Jetesë (jetë) e mirë. Gjendje ekonomike (shpirtërore) e mirë. Përcjellës i mirë i nxehtësisë (i elektricitetit). Me cilësi (me veti) mira. Gëzon shëndet mirë. Ka tradita (zakone) mira.
2. ka përgatitje gjerë e thellë dhe përvojë madhe punë; shquhet për veti çmuara, për aftësitë e për shprehitë ka; i zoti, i aftë; kund. i keq. Punëtor (mjeshtër, bujk, mjek, mësues, atlet, lojtar) i mirë. Shkrimtar (piktor, aktor) i mirë. Amvise (edukatore, mami) e mirë. Organizator (drejtues) i mirë. Nxënës i mirë. Trimi i mirë me shokë shumë. fj. u.
3. ka tipare rregullta e tërheqëse, i hijshëm, i bukur. Ka trup mirë. Me fytyrë mirë. Ka sy (flokë, dhëmbë) mirë.
4. është i dobishëm për trupin e për mendjen, na ndihmon jetë e punë, na tregon udhën e zgjidhjen e drejtë; i dobishëm; na lehtëson përpjekjet a vuajtjet; i volitshëm; kund. i keq; i dëmshëm. Ushqim (shumë) i mirë. Udhëzim (mësim) i mirë. Këshillë e mirë. Mendim i mirë. Përvojë e mirë. Duhani nuk është i mirë për shëndetin. Kishte nevojë qoftë edhe për një fjalë mirë. Është gjë e mirë që… Qe një rast i mirë.
5. paralajmëron a sjell mbarësi ose diçka gëzueshme; kund. i keq. Shenjë e mirë. Lajme mira.
6. I mbarë, shkon përpara e shpie përpara ose krijon mundësi për arritje mëtejshme; kund. i keq. Fillim (zhvillim) i mirë. Mbirje e mirë. bujq.
7. është i vlefshëm për shoqërinë dhe çmohet prej saj si shprehje e vlerave larta morale; u përgjigjet normave vendosura nga shoqëria e nuk i shkel këto; kund. i keq. Ka bërë shumë vepra (punë) mira për popullin. Ka sjellje mirë. Mban qëndrim mirë. Ka rreth shoqëror mirë.
8. është i sjellshëm e i urtë; është i dashur, i butë e njerëzor, ka ndjenja çiltra miqësore e shoqërore ndaj tjerëve, i do dhe i nderon ata me vërtetë; u bën mira tjerëve e i ndihmon ata me zemër pastër, bujar, zemërgjerë, i drejtë e i ndershëm; kund. i keq; i lig. Djalë i mirë. Vajzë e mirë. Fëmijë i mirë. Njeri i mirë. Shok (mik) i mirë. Ka zemër mirë.
9. nuk ka asnjë njollë morale, dëshmon për ndershmërinë e për pastërtinë shpirtërore dikujt, për guximin e për vetëmohimin e tij jetë e punë, për veprat e tij dobishme a shquara etj.; kund. i keq. Ka emër (nam) mirë. Ka lënë kujtime mira.
10. dallohet llojin e vet, ka disa cilësi veçanta, larta krahasim me sendet e rëndomta njëjtit lloj; ruhet e përdoret për ditë shënuara; mbahet për miq e ftuar. Dhoma (oda) e mirë dhoma e miqve. Vaj i mirë. bised. vaj ulliri. Gur i mirë. bised. gur i çmuar. Vend i mirë. vjet. vend «i shenjtë». Ditë e mirë. vjet. e kremte. Veshi rrobat (këpucët) e mira. Shtroi pjatat e mira. Nxori jorganët e mirë.
11. bised. I djathtë. Dora e mirë. Syri i mirë.
12. ka një vlerë madhe sesa numri përfaqëson ( disa lojëra me letra). Dyshi i mirë dyshi spathi. Dhjeta e mirë dhjeta karo. Letër e mirë letër me cilën fiton lojën.
13. mjafton për plotësuar mirë gjitha nevojat, i mjaftueshëm a se i mjaftueshëm, i madh, i bollshëm; i majmë; bised. jo i vogël a jo i paktë, i plotë (përdoret disa togje fjalësh bashku me një emër e me një numëror themelor). Ka rrogë mirë ( ardhura mira). Mori një shumë (një sasi, një pjesë) mirë. I dha një ryshfet (një bakshish) mirë. keq. Fshati mban tri orë mira këmbë. Qëndroi katër muaj mirë spital. Hëngri dy pjata mira me gjellë.
14. I kthjellët, pa re, pa shi a pa dëborë, pa erë etj. (për kohën); kund. i keq. Ditë (kohë) e mirë. Mot i mirë.
15. euf., mjek. Përdoret si gjymtyrë e dytë disa emërtime pathjeshta shënojnë sëmundje rënda e ngjitëse; i bardhë. Kolla e mirë. Lia e miri. Grykët e mira. Fshikëza (lulja) e mirë plasja. Koqe e mirë i thatë.
16. Përdoret si pjesë e dytë disa togfjalësha ose disa shprehje pasthirrmore për urime. Natën e mirë! Ditën e mirë! Mbrëmja e mirë! mirëmbrëma!
17. Përd. em. sipas kuptimeve 1, 2, 8, 10, 11, 12 mbiemrit.
* Për fat mirë shih te FAT.~I. Me hënë (me hënëz) mirë shih te HËN/Ë,~A. Një pjesë e mirë qeniesh a sendesh pothuaj shumica, shumë prej tyre. Bën figurë mirë ( keqe) libr. shih te FIGUR/Ë,~A. I dha një mësim mirë e qortoi ose e ndëshkoi ashtu si duhet zërë mend njëherë e mirë. Mori një mësim mirë shih te MËSIM.~I 6. E ka (e sheh) me sy mirë dikë shih te SY.~RI. E ka thuan mirë shih te THUA, THOI. E përcolli me fjalë mira e përcolli me premtime, pa i dhënë ndihmë konkrete. Po i shtie çyrekët mirë (bukët mira) shih te SHTIE. Djathë i mirë (gjalpë, dhjamë) lëkurë qenit përçm. shih te QEN,~I. Fjalë mira e gurë trastë ( torbë, thes) shih te GUR,~I. Kali i mirë njihet nën mutaf fj. u. shih te MUTAF,~I. Kroi (pusi) i mirë njihet kohë thatë fj. u. shih te KRUA, KROI. Kur s’ke grurë, e mirë është edhe thekra fj. u. shih te THEK/ËR,~RA. Zonjë e mirë euf. shih te ZONJ/Ë,~A.
MIRË <i>ndajf.1. Me cilësi mirë ose shumë mirë; ashtu si duhet, pa meta; duke plotësuar si duhet kërkesat a nevojat; përputhje plotë me diçka, rregull, drejt, bukur; kund. keq. Punon (gatuan, luan) mirë. Kërcen mirë. E pa (e vizitoi) mirë. E studioi mirë. Është punuar mirë. Shoh (dëgjoj) mirë. Ecën mirë (puna). I bie mirë violinës. Shkon mirë mësime. I ka hyrë mirë punës. Doli mirë. E trajton mirë. Vishet mirë. Shpjegon (flet) mirë. I rrinë mirë rrobat.
2. mënyrë përshtatshme e hijshme, me mend e me arsye, ashtu si duhet, rregull, drejt; me urtësi e me nder; mënyrë miqësore a shoqërore; sipas normave vendosura nga shoqëria; kund. keq. Sillet (vepron) mirë. E këshillon mirë. Fol mirë! fol mbarë! mos fol ters! Flet mirë për shokët. Rri mirë. Gjykon mirë. Mirë thotë. Mirë e ka. Nuk e ke mirë nuk je rrugë drejtë, nuk vepron si duhet. Shkojnë mirë njëri me tjetrin.
3. gjendje a kushte kënaqshme ekonomike etj.; qetësi, rehat; gjendje mirë shëndetësore; kund. keq. Mirë e mirë. Mirë e tumirë gjithnjë e mirë, shumë mirë. Rrojmë (jetojmë) mirë. Është (u bë) mirë me shëndet. Mbahet mirë.
Uroj jeni mirë. Udhëtuan (fjetën) mirë. Sa vjen mirë. E ka (punën) mirë e ka rregull (punën).
4. një shkallë lartë, shumë, fort a rëndë; mënyrë mjaftueshme; deri fund, sa a si duhet, plotësisht. U err mirë. E rrahën mirë. E njoh mirë. U lagën mirë. E shpartalloi mirë. E ka zënë kolla mirë. Paguante mirë. Hëngri (piu) mirë. Fitonte mirë. I ra mirë dikujt doli me fitim, pati mjaft fitime! Pa u gdhirë mirë. Pa dalë mirë dielli. Pa hapur sytë mirë.
5. Me kënaqësi, me qejf, përzemërsisht, me bujari, me dashuri; kund. keq. E priti mirë.
6. iron. bised. Ashtu si duhet ose ashtu si e meriton (përdoret me kuptim kundërt nga ai ka zakonisht kjo fjalë kur dikush vepron keq a kur diçka, bëhet keq). Mirë, besa! Ia punoi mirë! Mirë e gjeti! Mirë ia bënë!
7. si pasth. Përdoret kur miratojmë një veprim, një kërkesë, një lutje etj. Mirë, le vijë. Mirë, pranoj! Po deshe vish, mirë, po nuk deshe, mos eja! Mirë, thuaje! Mirë, ik!
8. Përdoret shprehje pasthirrmore për urime. Mirë se erdhe! Mirë se vjen! Mirë se rrini! Mirë se ju gjeta! Mirë ardhsh! Mirë vafsh! Mirë mbetsh! Qofsh mirë! Ju bëftë mirë!
9. përd. em. Diçka e mirë, e mira; e mbara; kund. keq. Bëri mirë e gjeti keq. Mendoi për mirë. Paç mirë! ur. doli për mirë. Mori për mirë mori për mbarë. E ka për mirë. S’e zinte gojë as për mirë as për keq.
10. përd. em. f. Notë kaluese midis «mjaftueshëm» e «shumë mirë» për vlerësimin e njohurive ose sjelljes shkollë. Mori (i vuri) mirë.
* Sa mirë! përdoret kur shprehim kënaqësi ose miratim për dikë a për diçka e shohim, e dëgjojmë etj. Si jo mirë shumë mirë, s’ka si bëhet mirë. I bëri mirë dikujt diçka i solli dobi (një bar për shëndetin, një vërejtje e qortim për sjelljen, qëndrimin etj.). Doli (u nda) mirë dikush doli me fitim, doli faqebardhë. Mirë e mirë shumë mirë; shumë, fort. Mirë e bukur plotësisht, aq sa duhet; deri fund, krejtësisht. Mirë a keq ashtu si mund ose aq sa mund, ashtu si di; një farë mënyre. Një herë e mirë një herë e përgjithmonë, përfundimisht, për përgjithnjë. Mirë ia bëri (mirë ia punoi) veproi si kishte hak, i dha me drejtë një mësim. E ka mirë me dikë ka marrëdhënie mira miqësore e shoqërore me dikë, i shkon fjala tek ai, merret vesh mirë me . vjen mirë gëzohem, bëhet qejfi. S’e ke as për mirë as për keq dikë s’e ke për asgjë, nuk ndihmon dot, nuk sjell asnjë dobi. I është futur (i ka hyrë) mirë rolit libr. shih te FUTEM. Laje gojën mirë (me uthull)! iron. shih te LAJ. E mprehu mirë lapsin (penën) libr. shih te PEN/Ë,~A. Pa u tharë mirë boja libr. shih te BOJ/Ë,~A. mirë shkelmi se helmi fj. u. shih te SHKELM,~I. mirë dalë syri sesa nami fj. u. shih te SY,~RI. mirë djepin thatë (bosh) se shejtanin brenda fj. u. shih te DJEP,~I. mirë shkojë kryet (koka) se fytyra fj. u. shih te KRYE,~T.

Reklama