Reklama

I. ndajf.
1. Edhe një sasi a masë tjetër, edhe ca; edhe ndonjë njeri a ndonjë gjë tjetër veç këtyre; ende. A do bukë? Nuk dua . A ka për ngarkuar? S’ka . Mos hidh ! Ka gjë ? Do vijnë me tjerë? Kaq janë, s’ka . Nuk nxë .
2. ndonjë kohë tjetër, edhe ndonjë herë tjetër, përsëri; vonë, pas asaj kohe.
A do vish ? Ra e s’u ngrit . Ai s’është . Nuk rron ka vdekur. Nuk e pashë . atë ditë nuk ka ardhur . Mos fol ! Kurrë ! asnjëherë. Mjaft !
II. pj. Shërben për formuar shkallën krahasore e sipërore relative mbiemrave, shkallën krahasore ndajfoljeve dhe shprehje ndajfoljore shënojnë shkallën lartë veprimit a gjendjes. i mirë. i shpejtë. i vogël. i dituri. e bukura. i shkathëti. revolucionari. shumtët. poshtë. afër. përpara. vonë. këtej ( andej). kemi shumë kujdes! E di miri e di shumë mirë, e di aq mirë sa s’bëhet. keqi shumë keq, keq keqi. fundi fund fare, fund, fund fundit. shumti shumtën; shumë-shumë. paku paktën, pak paku. rrallë shumë rrallë, rrallë e tek.
III. parafj. Përdoret bashku me një emër e përemër rasën kallëzore ose me një numëror për shënuar:
1. Vendin a hapësirën, ku ndodhet dikush a diçka ose ku kryhet një veprim; . Iku (mori, i doli) djathtë ( majtë). I ra tatëpjeti ( përpjetë).
2. Kohën kur ndodh diçka a kur bëhet një punë; . Erdhi ngrysur ( errur, perënduar). U nis gdhirë. prit pesë pas dite. dy natës u ngrit. hyrë pranverës nisën shirat. një shtator hapen shkollat. Deri sot (deri njëzet maj).
3. Mënyrën se si bëhet një punë, si kryhet një veprim a si shfaqet një dukuri; .
U ngrit (eci, udhëtoi) këmbë. Rrinte gjunjë ( bisht). E ngarkoi (e shpuri) krahë. Ra (u shtri) kurriz. U thye dysh u thye dy pjesë. E palosi katërsh. U ndanë tresh u ndanë tre grupe ose u bënë tre e tre.
4. Mjetin a sendin, me anën e cilit bëhet një punë ose kryhet një veprim. I hyri hu e rrahu me hu.
5. Përdoret me një emër përsëritur rasën kallëzore dhe formon me togfjalësha me kuptim ndajfoljor, shënojnë vendin ku kryhet një veprim, kohën kur bëhet ai, mënyrën si bëhet etj. (edhe një varg njësish frazeologjike). Bredh (vrapon, shkon) rrugë rrugë (breg breg, kep kep, shteg shteg). E kërkoi fshat fshat (mal mal) çdo fshat (mal). Futej shtëpi shtëpi futej çdo shtëpi. Lypte (trokiste) derë derë. Vjen kohë kohë vjen kohë pas kohe; vjen çdo kohë. U panë sy sy. Qesh vesh me vesh qesh shumë. Mblidhen kokë kokë mblidhen pranë e pranë. U përhap lajmi gojë gojë.
U ndeshën thikë thikë. I ujitën rrënjë rrënjë. I vuri çip çip. E kapërceu lumin gur gur. U puthën buzë buzë. U zunë dorë dorë.
6. Përdoret me një emër ose me një përemër rasën kallëzore togje qëndrueshme frazeologjike me kuptime ndryshme. E mori qafe. I ra qafë.
I ra . Nuk qenka sonte.
* vete shih te VET/E,~JA. Sa s’ka (sa s’ka ku vejë ) shih te KAM.
<i>II përem.1. Trajtë e shkurtër e përemrit vetor vetës parë numrin njëjës, rasën dhanore. duket. pëlqen. vjen mirë. bëri një mirë. gjeti një vend. thuaj vërtetën! iku nga mendja. hëngri veshët.
2. Trajtë e shkurtër e përemrit vetor vetës parë numrin njëjës, rasën kallëzore. pa. dëgjoi. merr malli. la vetëm. falni!
3. bised. Përdoret para foljeve për treguar një qëndrim afërt e dashamirës folësit për atë, për cilën bëhet fjalë (si dhanore etike). Si shkon? Si je?
A m’i pe fëmijët? m’i bësh fala nipit!
4. përd. pj. Përdoret para foljeve për t’i dhënë shumë gjallëri dhe shprehësi ligjërimit. t’u ngrit këmbë. ta bëri copë-copë. t’ia nisi këngës. Hë, lumtë!

Reklama