Kur

KUR <i>I. ndajf.
1. ç’kohë, cilin çast (përdoret fillim fjalive pyetëse drejta ose retorike, nganjëherë e shoqëruar edhe me parafjalë). Kur iku? Kur tha? Kur e pe? Kur ishe? Kur do vijë? Kur do nisesh? Kur fillon punën? Kur e merr lejen? Kur do bëhet mbledhja? Kur do hamë drekën? E kur u jemi trembur ndonjëherë armiqve? Për kur e lamë? Deri kur do vijosh kështu?
2. çfarë kohe (dite, muaji etj.), cilin çast (përdoret fjali pyetëse zhdrejta, nganjëherë e shoqëruar edhe me lidhëzën se). E di ka ndodhur, por nuk e di kur. Na thuaj, kur do vijë ai. Le vijë kur dojë. E kam dëgjuar, nuk kujtohet se kur. S’na the se kur ka ndodhur kjo. S’ka rëndësi se kur. Ja se kur është koha e përshtatshme.
3. Përdoret e përsëritur kuptimin lidhëzor «herë … herë, njëherë … njëherë».
Kur mirë e kur keq. Vinin kur njëri, kur tjetri. Sillnin kur raki e kur verë.
Shkonte kur andej e kur këtej.
II. lidh.
1. Përdoret përpara një fjalie varur kohore për treguar se veprimi i fjalisë kryesore është tërësisht a pjesërisht i njëkohshëm me atë fjalisë varur ose vjen pas veprimit fjalisë varur, me kuptimin « kohën …, atë çast …; njëjtën kohë që…». Kur hahen qentë, i ha ujku dhentë. fj. u. Kur vdiq Skënderbeu, i biri ishte fare i ri. Do çlodhemi, kur arrijmë vend. Kur ishte fshat, merrej me bujqësi. Edhe kur jem plak, pushkën s’do ta lëshoj nga dora.
2. Përdoret fillim fjalisë kohore kundërvihet me fjalinë kryesore nga përmbajtja, me kuptimin «sa herë …, çdo herë … ». Kur një kovë ngjitet lart, tjetra zbret poshtë. Kur njëri thoshte po, tjetri thoshte jo.
3. Përdoret për lidhur një fjali kryesore me një fjali tjetër varur, e cila tregon një veprim kryhet pa përfunduar një tjetër ose para se kryhet veprimi ka ndër mend vepruesi, një veprim ndërpret papritur një veprim tjetër etj.
S’kishte bërë as dhjetë hapa, kur e thirrën kthehej. Ende nuk e kisha mbaruar fjalën, kur u dëgjua zëri i tij. Ishim bërë gati niseshim, kur papritur ia krisi shiu.
4. Përdoret për lidhur fjalitë e varura shprehin marrëdhënie kohore shoqëruara me ngjyrime kushti, shkaku, qëllimi a rezultati. I erdhi keq, kur e pa atë ditë. Kur s’ke shok, pyet shkopin. fj. u. Kur s’ke gunën, shtro kësulën. fj. u.
Kur qeshte, i hipte një i kuq i lehtë fytyrë. Zemra i dridhej, kur kujtonte vendlindjen. Mulliri bluan, kur ka ujë. fj. u. Kur s’i flet njeri, pse mos bëjë ashtu ai.
Ka drejtë ai, kur e qasëm ne … iron.
5. përd. pj. bised. Përdoret fjalitë thirrmore, kur shprehin një ndjenjë fortë, habi etj. Kur udhe ai! Kur e pranuan edhe atë!
* Kur e kur
a) herë pas here, kohë pas kohe; shpeshherë;
b) shumë kohë parë. kur… (qysh kur…) lidh. përdoret përpara fjalive varura kohore për treguar zakonisht pikënisjen e një veprimi a një gjendjeje; ditën , qëkurse. Kur e tek shumë rrallë, rrallë e tek.

Reklama