Ka

1. Veta e tretë e foljes ndihmëse KAM kal. a. Zotëroj diçka; jam
pronar i diçkaje; është imi, përket mua; është familjen time, bashkëjeton me mua ose është lidhje ngushta me mua.Ka shumë libra. Ka sa për jetuar (sa për vete).
Ka grua (burrin). b. Është pjesë përbërëse e trupit; përmbaj, përfshij. Ka disa këmbë. c.E mbaj unë, është tek unë, ndodhet tek unë. E ka shtëpi. ç. Zotëroj një veti, një cilësi etj., është tipari im dhe dallon nga tjerët; jam i pajisur me diçka, gëzoj një drejtë etj. Ka shpirt (zemër) mirë. d. Provoj veten time një ndjenjë, një dëshirë etj.; vuaj nga një sëmundje, nga një shqetësim etj., ndiej. Ka frikë nga hija e tij ka shumë frikë. dh. Jam a bie një gjendje caktuar lidhur me një punë ose me një çështje; gjendem, ndodhem ( një gjendje caktuar ose një vend caktuar). E ka rregull ( vijë, terezi) punën. e. E kuptoj një mënyrë caktuar; i përmbahem (një mendimi a një pikëpamjeje). E ka qartë ( paqartë). Ka një mendim (një pikëpamje) tjetër.ë. vet. veta III. Është me përmasa caktuara, është një madhësi a sasi caktuar; është me një ose me disa njësi a pjesë, përmban një gjë a disa gjëra; përbëhet. Tirana ka rreth treqind mijë banorë. f. pavet. Është, ekziston; bën. Ka vapë (erë, mjegull, shi).
Ka dallgë. g. kryes. veta. III. Me pjesëzat mohuese dhe e ndjekur zakonisht nga emra veprimi formon togfjalësha me kuptimin “nuk është e mundshme, nuk mund ndodhë, gjendet ose bëhet ajo shprehet nga emri”. S’ka shpëtim. S’ka rrugëdalje. gj.
bashkëvajtje me disa emra formon togfjalësha me kuptim foljor tregojnë një gjendje, një veprim a rezultatin e veprimit shprehur nga emri.Ka përhapje gjerë. Ka pamjen e dikujt a diçkaje duket si dikush a si diçka. h. Zhvilloj, bëj a do bëj diçka; duhet bëj diçka (një punë, një veprim etj.) ose merrem me diçka; i detyrohem dikujt diçka.I ka borxh. i. E quaj, e vlerësoj, e çmoj.E ka mbi krye e sipër. E ka si dorën e djathtë. j. Bëj diçka (një veprim etj.) një mënyrë caktuar. E ka me shaka (me hile,me djallëzi, me pabesë). k. bised. E mbaj (si çmim për shitur diçka). Sa i ke qepët?
I ka lirë! (shtrenjtë). l. Përdoret si folje ndihmëse për ndërtuar kohët e përbëra foljeve veprore dhe foljes jam. Ka luftuar. * E ka një ashkë shih tek ASHK/Ë, A. S’ka si bëhet s’ka asnjë mundësi bëhet, s’bëhet dot.

QE, QETË. Dem mbi tre vjeç, zakonisht i tredhur, shërben bujqësi për lëruar tokën, për tërhequr qerren etj.; gjedh mashkull i rritur. Ka balash. Ka plak. Ka punë. Qetë e parmendës. Mish (lëkurë, kokë) kau. Një pendë qe. Mbrehu (zuri) qetë. Nget qetë. Punon me qe. Punon si ka punon shumë, pa hile, duke vënë gjitha forcat.
* Si kau ugar duke u vërtitur e duke u rrotulluar kot; duke u munduar kot.
As me buaj as me qe shih te BUALL, ~I. I mbrehu (i zuri, i ngatërroi) qetë me dikë shih te MBREH. I pjell edhe kau (mushka) dikujt i venë punët shumë mirë; është gjendje mirë ekonomike, i pjell edhe këndesi. E bën mizën (pleshtin) ka (buall) shih te BUALL,~I. E bëjnë kaun me viç shih te VIÇ,~I. E do si kau kashtën iron. nuk e do aspak. U fut (hyri) bri kaut ( buallit) shih te BRI,~RI. Qe si qe e usi ka shak. ndodhi si ndodhi, tashti ta lëmë këtë çështje, se mori fund. Kërkon kaun gji shih te GJI,~RI. Njihet si kau (si kali) balash shih te BALASH,~E. E ruan si i varfri kaun e ruan si gjënë shtrenjtë. I vinte (i ngjiste) brirët e kaut (brirë) dikujt shih te BRI,~RI. Sa thërresin qetë, thërret qerrja sa qajnë qetë, qan qerrja. Sa qajnë qetë, qan qerrja sa ankohet dikush tjetër mban barrën rëndë, ankohet ai nuk ka ndonjë barrë ose vështirësi për përballuar. E zë (e kap) kaun (demin) për brirësh shih te BRI,~RI. jep kaun vorbë dhe shpatën pa dorëz është trim i madh. Humbi qetë e pyet për brirët fj. u. shih te HUMB. Kjo është (kësaj i thonë) tre qe e dy pendë shih te PEND/Ë,~A II. S’shëndoshet (s’majmet) kau ditën do theret fj. u. s’lihet puna për fund, s’arrihet përfundimi i dëshiruar duke punuar e duke u përpjekur vetëm çastin e fundit.

Reklama