Home » Glossary » Gjithë

Gjithë

GJITHË <i>pakuf.1. është tërësinë e tij, pa i hequr a pa i përjashtuar asnjë pjesë, pa lënë jashtë asgjë; i përfshin bashku tërë sendet, qeniet a dukuritë e njëjta, cilat përbëjnë një sasi a shumicë; tërë. Gjithë vendi (bota, krahina, fshati, lagjja). Gjithë Shqipëria. Gjithë shkolla. Gjithë njerëzit (shokët, nxënësit). Gjithë kafshët (shpendët). Gjithë populli (rinia, punonjësit). Gjithë ditën (natën, javën, muajin, vitin). Gjithë jetën (kohën). Pasuri e gjithë popullit. E hëngri gjithë bukën (gjellën). E piu gjithë ujin (qumështin). Si gjithë tjerët njësoj si tjerët, pa ndonjë ndryshim nga tjerët. Këtu është gjithë çështja.
2. Përdoret me parafjalët «me» dhe «në» për treguar shkallën lartë shfaqjes një ndjenje a një dukurie (zakonisht shprehura me emra abstraktë). Me gjithë zemër (shpirt, dëshirë). Me gjithë mend pa shaka, përnjëmend, seriozisht. gjithë gjatësinë (gjerësinë) e rrugës. Me gjithë vëmendjen (kujdesin) e duhur. Me gjithë forcën (fuqinë). Me gjithë qejf me dëshirë, me kënaqësi, pa asnjë kundërshtim.
3. Përdoret përpara një përemri dëftor për treguar shkallën lartë një tipari; tërë. Gjithë ai njeri. Gjithë ajo punë. Gjithë ai gëzim. Gjithë ato mira.
4. Përdoret me trajtën e pashquar një emri, kuptimin «krejt, plot; tërë». Gjithë bar (lule, pemë). Gjithë dhjamë (kocka). Gjithë baltë. Gjithë djersë (gjak). Gjithë inat (zemërim). Gjithë hir. Gjithë gaz (gëzim, hare).
5. gjithë, gjitha; gjithçka. Gjithë ç’ishin. Gjithë sa erdhën. Gjithë sa ndodhi.
6. krahin. Çdo. Për gjithë ditë. Për gjithë vend. gjithë vend.
7. përd. pj. Krejt, njësoj si dikush tjetër (nga vetitë trupore a morale), gjallë, tërë. Ishte gjithë i ati (i vëllai). Ishte gjithë e ëma (e motra).
8. përd. pj. Pikërisht; po. Gjithë aty (atje). Gjithë ato vite ( atë ditë).
* Gjithë si ashtu si; sido . Me gjithë bashku me, bashkë me. Gjithë e gjithë
a) gjithsej;
b) krejt. Me gjithë lecka shih te LECK/Ë,~A. Me gjithë opinga shih tek OPING/Ë,~A. Gjithë (tërë) sy e veshë shih te SY,~RI. Sot e gjithë ditën shih te SOT.
GJITHË <i>pakuf.1. merret i plotë e i pandarë, është tërësinë e tij pa i hequr e pa i përjashtuar asnjë pjesë, pa lënë jashtë asnjë; i përfshin bashku tërë sendet, qeniet a dukuritë e njëjta, cilat përbëjnë një sasi a shumicë; i tërë. E gjithë rinia.
E gjithë toka (ara, fusha). gjitha pikëpamjet (idetë). Me gjitha notat dhjeta. I gjitha kohëve. Nga gjitha anët (drejtimet). Me gjitha mënyrat.
2. vet. m. GJITHË (), f. GJITHA (). Sendet, qeniet ose dukuritë e përmendura a janë, marra bashku pa asnjë përjashtim. Erdhën gjithë. gjithë janë gatshëm. Ka për gjithë. Pak nga gjitha. gjithë për një, një për gjithë. gjithë bashku. I aftë për gjitha. Mbaroi me gjitha humbi gjithçka, nuk i mbeti asgjë; mori fund, mbaroi me tëra. I zbrazi gjitha. Dielli lind për gjithë. fj. u.
3. Përd. em. sipas kuptimit 1 përemrit. U prish i gjithi. U ngrit i gjithi këmbë. Kjo është e gjitha nuk ka tjetër; kaq ka ose kaq ka mbetur; përdoret fund tregimit një ndodhie a diçkaje tjetër, për theksuar se tregimi mbaroi dhe se nuk ka çfarë shtohet tjetër.
* Mbi gjitha radhë parë, para gjithash; mënyrë veçantë, veçanërisht. Para gjithash radhë parë, para çdo gjëje tjetër.
GJITHË- <i>fjalëform.Pjesë e parë e fjalëve përbëra, tregojnë se tipari i shënuar nga pjesa e dytë shfaqet plotësisht, përfshin plotësisht një tërësi caktuar ose tërë sendet, qeniet a dukuritë e njëjta përbëjnë një shumicë; p.sh. i gjithanshëm, gjithëgjuhësor, gjithëkombëtar, gjithëshqiptar, i gjithëfuqishëm, i gjithëllojshëm etj.
Reklama