Home » Bomba e PPP-ve në të ardhmen mund të sjellë rritje taksash

Bomba e PPP-ve në të ardhmen mund të sjellë rritje taksash

Qeveria duhet dëgjojë ekspertët dhe partnerët financiarë si FMN dhe BE dhe heqë dorë nga praktika e shumëkritikuar e PPP-ve. Ekonomia anemike shqiptare nuk do përballonte e gjallë as 1/100 e dallgës përballoi ekonomia greke, do vdiste kontaktin e parë me .

 

Nga Panajot Soko*

 

Pikë pari, dua ta nis me ardhurat, ku gjykoj projektbuxheti i paraqitur nuk është realist projeksionin i bëhet bazës llogaritjes ardhurave dhe posaçërisht, nivelit parashikuar rritjes ekonomike. Niveli i parashikuar i rritjes prej 4.3% është totalisht jo realist. Vitin tjetër, dy investimet e mëdha, Devolli Hydropower dhe TAP, furnizuesit kryesorë rritjes deri sot, nuk do jenë , kështu parashikoj një rënie krahasuar me sivjet, diku nivelin e 3.6-3.7%, përafërsisht sa ç’është parashikuar dhe nga FMN publikimin e tetorit Pasqyrës Ekonomike Globale.

Nëse i referohemi Relacionit Buxhetit, duket se qeveria ka krijuar iluzionin e një spirale lumturie, ku konsumi do rritet, sepse papritur do rritet besimi i konsumatorëve, pas do përkthehet shumë konsum, i cili do rrisë shumë besimin e kështu me radhë. Vetëm pak ditë parë, Banka e Shqipërisë publikoi raportin për tremujorin e tretë, ku Treguesi i Ndjesisë Ekonomike kishte rënë me -4.0 pikë (duke reflektuar rënie gjithë treguesit) dhe kryesorja besimi i konsumatorit kishte rënë për tretin tremujor radhazi, këtë radhë me -0.7 pikë.

Kjo shtyn besoj projeksioni i performancës makroekonomike nuk është realist dhe është i fryrë artificialisht. E kjo fryrje artificiale, pas është reflektuar dhe te projeksionet e rritjes zërave kryesorë ardhurave fiskale, ku gjitha zërat e ardhurave nga tatimet dhe doganat rriten mesatarisht me 6-7%, çka nuk mendoj se është realiste.

Qeveritë Shqipëri e kanë bërë zakon tashmë projektimin e fryrë fillimviti, kur vëmendja e publikut është e gjitha tek buxheti dhe pastaj mes vitit, heshtje, me amendime ligji apo akte normative kthehen dhe e korrektojnë euforinë. Duket se as ky vit nuk i ka shpëtuar traditës, aq tepër ky vjen do jetë një vit elektoral dhe gjithë e dimë euforia tilla vite është zenit.
E keqja është se askush nuk mban përgjegjësi për gjithë këtë patologji endemike.

Për mua kjo traditë e parashikimit euforik me shifra fryra fillim vitit dhe korrigjimi vonë mes viti, nuk është thjesht mungesë etike profesionale. Kjo traditë është papërgjegjshmëri institucionale tregon mungesë theksuar serioziteti dhe respekti ndaj përgjegjësisë publike, me cilën je ngarkuar nga taksapaguesit.

 

Rreziku i PPP-ve

E me gjithë ato përmendëm lart, problemet buxheti mbart parashikimin e ardhurave janë tërësisht papërfillshme, krahasuar me bombën ai prezanton zërin e shpenzimeve dhe detyrimeve. Dhe posaçërisht famshmet PPP. një vlerësim strategjik besoj se qeverisë po i del nga kontrolli situata me PPP-të. Pavarësisht thirrjeve gjithë partnerëve ekonomikë si FMN, BE etj., duket se qeveria jonë është nisur e vendosur drejt humnerës financiare.

Bazuar projeksionet buxhetore dhe raportimet e fundit duket se niveli i kontratave Partneritetit Publik Privat për këtë vit do kapë nivelin e 262 miliardë lekëve, ose rreth 15% PBB. total, vlera prej rreth 410 miliardë lekësh ky lloj koncesionimi do arrijë fund 2019-s, është një thes i mbushur me dinamit kurrizin e kërrusur shtetit. Sepse nëse bashkojmë borxhin e njohur publik prej rreth 70% me vlerën e garantuar kontratave PPP, rreth 24% e PBB, janë fakt një borxh, atëherë borxhi aktual publik total është rreth 93-94%. Dhe kjo është e frikshme! Problemet kjo masë tumorale i është ngjitur buxhetit, sjell financat publike, periudha afatshkurtra dhe afatmesme, janë shumëllojshme.

pari, ato janë projekte totalisht pastudiuara dhe pa një analizë kosto-përfitim. Po piketohen akse rrugore nuk dihet sesa vlerë do shtojnë ekonomi, apo saktë a do shtojnë a nuk do shtojnë vlerë ekonomi. Po kontraktohen shërbime shëndetësore dobishmërinë e kanë shumë ulët, apo edhe nuk ka nevojë fare, krahasim me kostot e shpenzuara.

dyti, kostot me cilat po realizohen këto projekte janë çmendura”. Pra jo thjesht janë jashtë normativave, por janë tamam çmendura. Po pranohen projekte rrugësh me kosto 20 milionë USD për kilometër, kur normativa për autostrada me 4 korsi është maksimumi 3 milionë USD terren fushor; po pranohen projekte shkollash me kosto ndërtimi 2000 USD/m² ndërtim (pa vlerë toke, se toka është e shtetit), kur normativat e ndërtimit nuk shkojnë shumë se 300 USD/m² kur ndërton tokë me vlerë zero.

treti, po pranohen kontrata me risk zero për investitorin, ku shteti mbulon edhe fitimin e munguar qarkullim me kompensim nga buxheti i shtetit. Dhe kjo është absurde, sepse ai nuk është biznes, ai është një kalim i sigurt fitimi nga xhepi i shtetit te xhepi i investitorit me transfertë bankare.

Dhe i fundit, por jo për nga rëndësia, është masa e madhe vlerë e këtyre kontratave, pagesat e cilave, si një masë tumorale vetëm rritet e rritet duke ngrënë pjesë e duke nxjerrë jashtë funksionit organet e shëndetshme trupit, do rriten e do rriten derisa do vijë një ditë do t’iu hyjnë hisè pjesëve shëndetshme buxhetit, duke hequr fonde nga programet e shëndetshme buxhetit për shlyer detyrimet ndaj PPP-ve.

Duket se askush nuk e sheh, por unë dalloj një ngjashmëri mes asaj po ndodh tek ne dhe asaj ndodhi fillimvitet 2000 Greqi, çoi pas krizën e madhe greke. thelb krizës greke qëndronte shpërdorimi pa kriter e masë i parasë publike merrej borxh, projekte pa vlerë, me kosto shumë lartë prej korrupsionit dhe me kontrata ndëshkuese për shtetin. Dhe kriza plasi momentin kur pagesat e këtyre borxheve kishin marrë u bënë papërballueshme për buxhetin e shtetit dhe shtetit grek i duhej prekte fondet e pensioneve dhe pagave për paguar detyrimet, pasi çdo gjë tjetër ishte gllabëruar ndërkohë. Drejt kësaj po shkohet dhe Shqipëri.

 

Buxheti-1-854 Bomba e PPP-ve në të ardhmen mund të sjellë rritje taksashRregullimet akrobatike ligjore, mund sjellin rritje taksash

Rregullimi me tavan buxhetor, gjoja nuk do lejojë pagesat drejtim PPP-ve kalojnë 5% ardhurave buxhetore një vit kalendarik, është një akrobaci juridike, krijon thjesht iluzionin e pragut.

Sepse ligji vërtet thotë pagesat drejtim PPP-ve brenda një viti fiskal nuk duhet kalojnë 5% ardhurave, por thotë , nëse një vit kalendarik ndodh ato tejkalojnë tavanin prej 5%, qeveria merr masa rregullojë zërin e ardhurave për vitet vijim, me qëllim pagesat kthehen sërish raportin e 5%.

Pra, momentin kur një vit, pagesat për PPP-të shkojnë shumë se 5% (le themi shkojnë 6-7% apo shumë), qeveria nuk duhet reduktojë pagesën ndaj PPP-ve, siç do ishte logjika e konceptit “tavanit buxhetor”, duke rishpërndarë pagesën e kësteve ndaj kontraktorëve, por jo, ajo duhet rrisë taksat vitin vjen (apo vitet vijnë), me qëllim ardhurat e krijuara pas rritjes t’i mbulojnë 20-fish shpenzimet e PPP-ve, pra këto fundit futen brenda pragut 5%.

Kjo do thotë shumë shpejt, Shqipëria do përballet me mirënjohurat masa shtrënguese fiskale, si Greqi (austerity measures) ku do na duhet gjithëve shtrëngojmë rripin dhe paguajmë shumë taksa për paguar borxhet ndaj PPP-ve po kontrakton sot qeveria.
Por ky është vetëm fillimi. Nëse kësaj i veshim faktin skema e pensioneve po thellon çdo vit e shumë deficitin, me një popullsi plakje pandalshme, me rinj e reja (kontributorë potencialë nesërm skemë) po largohen nga Shqipëria, atëherë do vijë një ditë kur buxhetit shtetit do t’i jetë mbledhur një lak i madh fyt – laku i pensioneve, borxhit publik dhe PPP-ve, cilat bashku mund edhe ta çojnë kolaps financiar vendin.

Qeveria duhet dëgjojë ekspertët dhe partnerët financiarë si FMN dhe BE dhe heqë dorë nga praktika e shumëkritikuar e PPP-ve. Ekonomia anemike shqiptare nuk do përballonte e gjallë as 1/100 e dallgës përballoi ekonomia greke, do vdiste kontaktin e parë me .

*Ish-drejtor i programimit Ministrinë e Financave/Mendimet janë personale autorit

 

The post Bomba e PPP-ve në të ardhmen mund të sjellë rritje taksash appeared first on Revista Monitor.

Reklama