Home » Liria e Internetit është në rrezik

Liria e Internetit është në rrezik

Thomas Margoni

The Conversation

Reforma e drejtës autorit e propozuar nga Bashkimi Evropian është një pikë vendimtare, pasi është duke u votuar nga Parlamenti Evropian.

Qëllimi i Direktivës mbi të drejtat e autorit në tregun  përbashkët dixhital, përditësimi i parë i madh i legjislacionit këtë fushë, prej gati njëzet vjetëve, është modernizojë dhe përshtasë drejtën e autorit epokën dixhitale. Por tekst janë përfshirë disa dispozita shumë problematike, janë miratuar kohët e fundit nga komisioni parlamentar për çështjet ligjore. do thotë se propozimi i tanishëm, me gjitha problemet e veta, ka shanse për t’u bërë ligj shumë shpejt, varësi se si do votojë përfundimisht Parlamenti Evropian 5 korrik.

Paketa aktuale e reformës mbi drejtën e autorit është shumëplanëshe, dhe disa janë ide padyshim mira. Por direktiva drejtave autorit, veçanti, ka gjeneruar shumë shqetësim – dhe protesta publike – për shkak disa dispozitave cilat do ndikojnë dukshëm jetën online miliona qytetarëve, dhe jo domosdoshmërisht një mënyrë mirë. Dy nga këto dispozita kanë bëjnë me drejtat e botuesve dhe filtrin e detyrueshëm parandalues ​​për përmbajtjen e ngarkuar internet.

E drejta e botuesve

Për shpërblyer prodhuesit e përmbajtjes për fitimet e nxjerra nga platformat e rrjeteve sociale ndajnë linket dhe titujt e artikujve lajmeve, është propozuar e ashtuquajtura “link tax”, e cila do sillte platforma (si Facebook apo Tëitter, por edhe shumë tjera) pagesën e një leje për përdorur artikuj dhe informacione (edhe pse një amendament i kohëve fundit duket se përjashton zbatueshmërinë për link-e autonome).

Sipas ligjit aktual, artikujt tashmë janë subjekt i mbrojtjes drejtës autorit siç janë veprat letrare. Nëse dëshironi ribotoni një artikull nga një gazetë apo revistë, keni nevojë për lejen e tyre. Kjo mbrojtje shtrihet edhe titullin e artikullit, nëse është mjaftueshëm origjinal.

Megjithatë, faktet dhe dhënat kanë bëjnë me lajmet nuk janë mbrojtur kurrë nga e drejta e autorit. Nëse një buletin boton një artikull, titulli i cilit është një përshkrim i thjeshtë i një ngjarjeje tanishme – “Anglia kualifikohet për fazën eliminatore Kupës Botërore 2018” – kjo nuk është origjinale mjaftueshëm, për garantuar mbrojtjen e drejtave autorit. Ky është një përshkrim i një ngjarjeje tanishme, një fakt. Nuk ka kreativitet , krahasim me titujt e veçantë ose origjinalë zakonisht gjenden disa gazeta. Nëse artikujt e tillë do mbroheshin, do thoshte asnjë faqe ose blog tjetër i lajmeve nuk do mund raportonte njëjtën ngjarje, pa lejen e botuesit fillestar.

Prandaj është e qartë se pse çdo përpjekje për taksuar raportet faktike lajmeve është e pakuptimtë. Nga pikëpamja ekonomike, e drejta e autorit lejon monopolin e një pune veçantë krijuese. Duke lejuar drejtat e monopolit shtrihen ide, fakte ose dhëna mbi lajmet aktuale, direktiva përbën një kufi pajustifikueshëm drejtës tonë themelore për lirinë e informimit: lirinë për krijuar dhe dhënë informacione dhe lirinë për t’i marrë ato. Gjithashtu do preken shumë drejta tjera, tilla si liria e biznesit ose pronësia intelektuale e atyre dëshirojnë ripërdorin informacionin faktik, për krijuar diçka origjinale.

Ka prova qarta dhe konsensus unanim mbi faktin , kufizimi i fluksit lirë informacioneve këtë mënyrë, do ishte shkatërrimtar.

Filtri parandalues i detyrueshëm

Përcaktimi i kësaj dispozite si një “makinë censurimi” mund duket një ekzagjerim, por është e padiskutueshme propozimi synon ta bëjë detyrueshëm për ofruesit e hostim-eve faqeve internetit, përdorin softuer filtrues i cili do verifikojë se përmbajtja e ngarkuar apo e hostuar është ligjshme: për shembull, nuk shfaqen asnjë listë materialit mbrojtur nga drejtat e autorit, siguruar nga mbajtësit e drejtave.

Paradoksalisht, kjo mund nënkuptojë, ndër tjera, nëse një qytetar i Bashkimit Evropian dëshiron shprehë veten internet, ai duhet t’i kërkojë leje një softueri filtrimi përmbajtjes, zhvilluar nga një kompani me seli Shtetet e Bashkuara.

Ligji aktual: njoftimi dhe heqja

Sipas legjislacionit aktual, platformat – organizatat formojnë infrastrukturën internet përmes cilave përdoruesit bashkëveprojnë, si YouTube, Facebook, Tëitter, Amazon, eBay ose Instagram – nuk janë përgjegjëse kur përdoruesit e tyre shkelin drejtën e autorit, me kusht ata nuk janë vetëdijshëm për shkeljen dhe sapo informohen, veprojnë shpejt për ta larguar atë. Ky proces njihet globalisht si njoftim dhe heqje, edhe pse ka dallime mes juridiksioneve ndryshme.

Ky kufizim i përgjegjësisë për platformat zgjat vetëm derisa ato jenë dijeni shkeljes materiale. Megjithatë, individi përgjegjës për ngarkimin e një kënge, videoje ose produkti copyright, mund paditet sërish nga autorët ose shpesh nga mbajtësit e drejtave kanë fituar drejtën e autorit nga autorët, për shembull shoqëritë e komunikimit, botuesit dhe kompanitë e muzikës. Ky mekanizëm nuk është i përsosur dhe ka tërhequr tashmë kritika, se është shumë i njëanshëm, favor mbajtësve drejtës autorit dhe platformave dhe duke harruar, si zakonisht, drejtat e përdoruesve. Por paktën ka garantuar deri tani një ekuilibër caktuar midis mbrojtjes investimeve prodhimin e përmbajtjes krijuese, dhe promovimit inovacionit nëpërmjet ndarjes tij internet, ose paku një pjese tij.

Me fjalë tjera, kostoja e shkeljes drejtës autorit është ndarë mes tre aktorëve kryesorë: mbajtësit e drejtave, platformat dhe përdoruesit. Dhënësit e drejtave, siç janë botuesit apo kompanitë e komunikimit, informojnë platforma tilla si YouTube ose Facebook për shkelje përmbajtjes, platformat reagojnë dhe përdoruesit janë vetëdijshëm se janë përfundimisht përgjegjës për atë bëjnë dhe thonë internet.

Propozimi: programe filtrimi automatik

Direktiva e propozuar për të drejtën e autorit do të zhvendoste një pjesë shumë më të madhe të përgjegjësisë dhe kostos së shkeljes së të drejtave të autorit tek platformat, të cilat duhet të monitorojnë në mënyrë parandaluese atë që është ngarkuar në serverat e tyre. Kjo do të thotë që do të kenë nxitje të fortë për të qenë tepër kufizues në mënyrë që të shmangin përgjegjësinë dhe gjobën. Por në fund, edhe një herë, do të jenë përdoruesit dhe liria e fjalës që do të mbajnë  peshën, sepse ata do pengohen nga publikimi i videove, këngëve, imazheve dhe produkteve derivative – tilla si paroditë, kritikat, diskutimet, lajmet apo hulumtimet, rastet kur ato përfshijnë disa elemente pambrojtura një pune mbrojtur. Edhe një herë, liria e shprehjes ose e fshehtësisë një shtetasi britanik ose Bashkimit Evropian nuk do gjykohet nga një gjykatë Mbretërinë e Bashkuar apo Bashkimin Evropian, por nga softueri i zhvilluar nga një kompani private amerikane.

Përtej hollësive ligjore, ndoshta pjesa problematike e këtij propozimi ka bëjë me një aspekt teknologjik: softueri filtrues ligji do ta bënte detyrueshëm, thelb nuk ekziston. Nuk ka softuer aftë për raportuar mënyrë besueshme përdorimet problematike materialit mbrojtur nga përdorimet e lejuara (si kritikat, paroditë ose lajmet), dhe njohja e saktë e përmbajtjes është ende e pakët. Për shembull, disa leksione universitare ose dijetarë njohur për drejtën e autorit janë bllokuar për shkelje drejtës autorit.

Edhe kjo duhet jetë e mjaftueshme për treguar sa sipërfaqësor dhe problematik është ky propozim. Ekzistojnë dëshmi forta tregojnë ndikimin negativ kjo dispozitë do kishte drejtat themelore – dhe e gjithë kjo sjell shumë dobi aspektin e mbrojtjes shtesë për mbajtësit e drejtave.

Është e vërtetë se shtypi i pavarur dhe mjetet e komunikimit, të domosdoshme për një demokraci funksionale janë nën një presion të madh financiar pasi lexuesit shkojnë në internet për përmbajtjen “e lirë”. Po ashtu, platformat e internetit, kryesisht të bazuara jashtë Bashkimit Evropian, shpesh konkurrojnë në mënyrë të padrejtë me operatorët e BE-së, kryesisht për shkak të pozicioneve të tyre dominuese dhe shmangies së taksave. Këto janë probleme që kërkojnë një zgjidhje. Por metodat e propozuara në direktivën për të drejtën e autorit nuk do të zgjidhin asgjë; përkundrazi, është e qartë se do ta bëjnë copë internetin. /  shqip nga bota.al

The post Liria e Internetit është në rrezik appeared first on XL Press – Communications Media.

Reklama