“Udha e shkronjave” për mësues Qani Zaimin

Nga Bashkim Koçi

Kam përpara një bashkëbisedues, një 85 vjeçar, mësuesin Qani Zaimin nga Skrapari. Ai është nga ata  mësimdhënës ka bërë emër, përfaqëson “specien” fisnike, tashmë rrallë, nga ku mund mësosh e zbulosh vështirësitë e  “Udhës shkronjave” këtë zonë njohur arsimdashëse. Por edhe për Shqipërinë, sepse e njëjta rrugë është përshkruar, ashtu si tek filmi i mirënjohur me njëjtin emër.

Për këto vlera  çmuara, mbetura memorien e dhjetëra breza nxënësish, Qani Zaimi mban titullin “Mësues i Merituar”. Sigurisht ky titull, i cili i është dhënë për punë jashtëzakonshme fushën e arsimit, e bën ndjehet mirë, mos bëhet pishman për sakrificat ka bërë dhe, fund fundit, është vlerësim për atë çka ka dhënë fushën e shkollimit njerëzve

Por teksa e shikoj ashtu mpakur, gjëja e parë bie ndërmend është një thënie anonime tek e cila gjen sintetizuar figurën, përjetësinë e profesionit aq dashur mësuesit. Një mësues i mirë, paska thënë ky anonim, e duhet jetë populli, është si një qiri: Ai konsumon vetveten për t’ua ndriçuar rrugën tjerëve. E, Qani Zaimi, nëse ndjekim hap pas hapi rrugën nga ka shkelur, herë-herë mundimshme, e herë-herë me plot rreziqe për jetën, mund themi se ai është sinonim, binjaku i qiriut tretur për ndriçim. Ca shumë po flasim për një mësues, i cili i përket brezit vjetër, atij kontingjenti mësimet e para për shkrim e këndim i kanë marrë kohëra “s’mbahen mend”, pishës e kandilit, gjysmën e parë shekullit kaluar. Por, mesa duket, profesionin “ konsumohesh për t’u ndriçuar rrugën tjerëve” ai e paska marrë nga  mësuesi i klasës parë, Riza Musaj nga Elbasani, i atij i mësoi ABC-në. Ky mësues, ato kohëra thuhej “ka ardhur nga ana e anës”, ndikoi tek Qani Zaimi , kur rritej, guxonte t’i përkushtohej mësuesisë. Po cila ishte “magjia” i bwri mësues Rizai ( i përkthyer shqip, Riza do thotëi pëlqyer”)? Ishin fjalët e tij, ishte shpjegimi dhe lavdet u thurte njerëzve lexonin libra, ishin këshillat u jepte vogëlushëve: shokun mirë duhet kini atë u dhuron një libër. ata vite librat ishin pakët, mos, për t’i gjetur, duhej t’i kërkoje me qiri. Kjo gjë e bënte akoma mistik librin dhe profesionin e mësuesit i cili nuk kishte asnjë kuptim pa librin, “lëndën e parë” për mësuar tjerët.

Ishin vite e kohëra shkolla bëhej copa-copa, e filloje një fshat dhe e përfundoje diku tjetër. Për Qani Zaimin hapi i parë për shkollim nisi fshatin e tij lindjes, Vëndreshë Skraparit, ku përfundoi vetëm pesë klasë, ndërsa dy tjerat, gjashtën dhe shtatën, i mbylli   qytetin e Beratit. Me vështirësi, larg ngrohtësisë nënës e këshillave babait. U sistemua tek disa afërm fisit tij , ato mote, çuditërisht ndihma dhe gjendja e tjetrit për përballuar një hall ishte e jashtëzakonshme. Veçanërisht kur ndihma kërkohej për shkollimin e fëmijës.

Qani-Zaimi-Mesues-i-Merituar-169x300 “Udha e shkronjave” për mësues Qani Zaimin

Qani Zaimi

I parritur, pa i dirsur ende qimja faqe, djali “digjej” për vijuar shkollën.  Me shtatë klasë ishte si konsideroheshe “i ditur” brenda kufijve fshatit. Ai diku kishte dëgjuar se bota ndritohej nga dielli e njeriu ndritohet nga dituria. Ndoshta këtë e ka dëgjuar  nga mësuesit e Beratit, cilët i quan ende, tashmë moshë thyer “ famshëm”. E, dituria, filozofon ai tej, vjen nga shkollimi, vjen nga librat. Nuk e kishte harruar, e mbante vëth vesh një  këshillë mësuesit Riza Musait nga Elbasani. Ju, fëmijët e mi, i paskësh porositur ai, do bëheni, por se çfarë, varet nga librat do lexoni.

Thuhet se rastësia është mbreti i gjërave. Qani Zaimit sa nuk i kish ikur  mendja  nga gëzimi kur kish marrë lajmin se e drejta e studimit për shkollën “Skënderbe”, ish kthyer me vendim organeve përkatëse pushtetit kohës, për shkollën Normale Elbasanit. Pra për atje ku kishte parë ëndrra vite me radhë, për mësues.  “qante” shpirti mbaroja edhe për Skënderbegas, sepse ato dy vijat me ngjyrë argjende tek pantallonat, do dukej vetja si gjeneral.

Ky mësues i moçëm rrëfen “Udhën e shkronjave” jetës tij, por përzier edhe me udhët e bashkëkohësve tij, brezave tërë mësuesish, cilët nuk e patën lehtë ndryshonin fytyrën e mjeruar arsimit rrethin malor Skraparit. Rrëfimin e nis nga bankat e shkollës, nga ku përgatitej “garda” e madhe për mësimdhënës. mos harrojmë faktin ishin vitet e pasluftës. Vendi ishte i varfër dhe njerëzit shumë prapambetur për t’u përshtatur me kërkesat kërkonte koha. M’u rrëqeth mishi teksa dëgjoja mësuesin veteran, i cili tregonte për jetën konviktore, për trajtimin e nxënësve me veshje e ushqim, për nivelin mjeran formimit. Nxënësit trajtoheshin si ishin rekrutë një reparti ushtarak. Na e qethnin kokën zero,  për shkak përhapjes sëmundjeve e parazitëve, tregon mësues Qaniu, duke iu kthyer kohës prapa, plot 60 vjet. “Uniformën” e veshjes e gjeje variante nga çuditshmet, lara-lara dhe jo rrallë dikush mbante veshur “rroba partizani”. Ky mësues, i cili mban mend ngjarje e episode nuk mund harrohen, nuk la pa thënë rastin një shoku i tij i ngushtë mbante dorë orën e vëllait, rënë dëshmor  luftën për çlirim.

Rrjedha e përgatitjes për t’u bërë mësues i mirë, i kualifikuar, i zoti për mbajtur mbi shpatulla detyra jep tereni ku do ushtrosh profesionin, kërkon kualifikim thelluar. E, këtë ndjenjë për brendshmi, pra ishte i gatshëm t’u thoshte nxënësve “unë jam mësuesi juaj”, Qani Zaimi filloi ta ndjejë brenda shpirtit kur përfundoi Institutin e Lart Pedagogjik Tiranë. Ishte viti 1956. Merret me mend sesi është gjendur ky djalë fare i ri kur iu komunikua detyra për drejtor shkolle fshatin Gjerbës, Tomorricë e pas për mbuluar si inspektor i arsimit gjithë rrethin e Skraparit. Ishte e vështirë dije emrat e mbi njëqind fshatrave, e jo shkoje shkollë shkollë për ngritur nivelin e mësimdhënies, për nxitur e ngritur shkolla reja, për ndjekur anën ligjore për përfshirjen e gjitha kategorive popullatës për ndjekur shkollat dhe kurset kundër analfabetizmit.

Dy ngjarje “mos i besoni po deshët”

shënimet ka mbajtur vite, ditar, cilin po e sistemon për përgatitur librin “Mes tekave jetës”, gjen ngjarje nga pabesueshmet, sidomos për brezat e sotëm. Po sjellim vetëm dy, nga dhjetëra tjera, shumë ngjashme me njëra tjetrën, çudisin. Inspektor Qaniut i ishte ngarkuar detyra për kontrolluar, por edhe për ndihmuar, shkollat e zonës lokalitetit Çepanit dhe Qendrës, Çorovodës. Pasi u ra çark shkollave fshatrave Çepan, Sevran, Vlushë, Osojë,  e gjetkë, tmerrin  e vërtetë e përjetoi rrugën nga shkolla e Qafës për mbërritur Koprënckë. Edhe pse mësuesi Xhemal Veizi i kishte dhënë dy-tre nxënës për ta shoqëruar deri sa orientonte mirë rrugën, inspektori ishte ngatërruar keqas dhe duke ecur e ecur përfundoi pyll. Pyllit iu bë aleat edhe nata, sepse po errej. Iu desh kapërcente përrenj, futej nëpër shkurre nuk i çante dot as derri. Vetëm mbas mesnate, mundi shikojë siluetën e godinës shkollës. E gjeti shkollën, po ku vinte. Atëherë guxoi shqyente kanatet e njërës prej dritareve dhe futej brenda. Kur erdhën mësuesit mëngjes dhe hapën derën e shkollës, inspektorin e arsimit, Qani Zaimin, e gjetën shtrirë mbi një bankë ku e kishte zënë gjumi.

E dyta është e veçantë, me plot humor brenda. Thuhet se mësuesi e fillon orën e mësimit gjetje gabimesh tek nxënësit. Për analogji edhe inspektimi një shkollë fillon e mbaron për gjetjen e gabimeve, me mendimin e mirë për përmirësuar punët aty ku nuk shkojnë mirë. kohë shkuara, vitet po bëjmë fjalë, inspektori shpesh përballej me vështirësi nga ndryshmet, here-herë ngrije duart lart, nuk u jepje dot zgjidhje. ndonjë rast, si ky po tregojmë, mbetej dopio gjashta dorë. shkollën e fshatit Vërzhezhë punët shkonin keq. Shefi i Seksionit Arsimit, Abdulla Badronja, i kish thënë  Qaniut se do ta shoqëronte kontrollin e radhës dhe, për qenë përgatitur, morën me vete një p/vendim Komitetit Ekzekutiv për “frikësuar” dy mësuesit e shkollës, ardhur nga rrethe tjerë, se nëse nuk reflektonin, p/vendimin do ta kthenin, aty për aty, vendim. Pra do pushoheshin nga puna. Kështu bënë, sipas skenarit përgatitur. Ç’ndodhi? Dy mësuesit i kishin thelluar gabimet dhe nuk kishte vend për këshillën “ reflektoni”. Madje as kishin ndërmend bënin një gjë tillë. Atëherë nxorën vendimin dhe u thanë: jeni pushuar nga puna! Aty, sy shefit arsimit dhe inspektorit, dy mësuesit iu hodhën qafë njëri-tjetrit e s’mbaheshin nga gëzimi. Vërtet, vërtet na keni pushuar?!-i pyesnin  deleguarit e, sa hap e mbyll sytë, bënë gati plaçkat, i hodhën krah, për zbritur Çorovodë e pas shkonin rrethet nga kishin ardhur. Ata mbetën aty, Vërzhezhë, për mbajtur shkollën hapur, duke menduar ato ditë sillnin dy mësues tjerë.

Kush guxon japë mësim, kurrë nuk duhet pushojë mësuari.

Shkallët e karrierës ngjiten, duke ndjekur kohën, përparimin pëson shkenca, rastin konkret ajo  merret me edukimin dhe arsimimin, pedagogjinë. Por thuhet se i vetmi burim i diturisë është përvoja. Personazhi ynë, mësues Qani Zaimi, i kishte gjitha këto ndaj, jo pa meritë, e caktuan detyrën e përgjegjësit Kabinetit Pedagogjik rrethit, cilin e drejtoi për një periudhë gjatë me kompetencën e kryemësuesit. E bëri institucionin vatër mësimi, vatër përvoje. Disa tema prekshme si “Vëzhgimi, eksperimentimi i disa testeve e programeve shkollave 8-vjeçare e mesme” e realizoi bashkëpunim me Institutin e Studimeve Pedagogjike. Kanë qenë shumtë seminaret, ballafaqimet, leksionet për metodat mësimdhënëse etj. kanë pasur si nismëtar, mbështetës kualifikuar mësuesin Qani Zaimi. Kam parë e lexuar Fjalorin Enciklopedik Shqipërisë është emri i këtij “Mësuesi Merituar”, i cili e konsideron, pra Fjalorin Enciklopedik, si  “bashkëbisedimi me mendjet mira vendit”.

Ka edhe një pikë kulmore karrierë, qoftë edhe një mësuesi. Qani Zaimi e arriti këtë pikë, sa vështirë po aq edhe dëshiruar prej tij, kur u emërua drejtor i shkollës mesme përgjithshme Çorovodë. Ishte muaji shtator i vitit 1959. Çudia këtë emërim ishte si bëje dasmë pa nuse. Pra shkolla e mesme nuk ishte ngritur ende e Qaniun e emëruan drejtor. Por këtu qëndron edhe aftësia, zotësia dhe gjithçka tjetër lidhet me personalitetin e një kuadri devotshëm. Ai arriti sistemonte e rregullonte ashtuquajturën “godinë” i ofruan, përcaktonte dhomat sipas klasave dhe kryesorja, ajo ishte e vështira ngado ta kapje, sigurimin i personelit pedagogjik. Lista e emrave dërguar nga organet kompetente rreth, ishte nga fillimi deri fund me arsimtarë kishin përfunduar shkollën pedagogjike. E si do kapërcehej ky ngërç, si mund mësues me arsim mesëm mund jepnin mësim një shkollë mesme? Drejtori i porsa emëruar e gjeti “zgjidhen”. Mësuesit mirë, kishte dëgjuar ai,  mësojnë shumë nga zemra sesa nga librat. Dhe kjo iniciativë i doli për mbarë. Sigurisht, vit pas viti, mësuesit me arsim mesëm u zëvendësuan me pedagogë kualifikuar, specializuar për lëndët mësimore zhvilloheshin gjimnaz. Fizikën e jepte një fizikan, kiminë një kimist, letërsinë një mësues kish mbaruar fakultetin e gjuhë-letërsisë e kështu me radhë. Meqë është vendi, duhet them se gjimnazi “Ramiz Aranitasi” i Çorovodës renditej ndër gjimnazet mirë vendit. Nuk ishte rastësi nga ajo derë kanë dalë kuadro e specialistë zotë, kanë ngjitur shkallët e karrierës rangje larta. Jo politikës, por shkencës, drejtimit institucioneve me emër shkallë vendi. Mund përmendim rektori i Universitetit Bujqësor, Prof. Fatos Harizaj, dekanin i fakultetit Inxhinierisë Ndërtimit, Prof. Gëzim Hasko, Prof. Doktor Përparim Laze, fushën e bujqësisë, ish drejtori i Drejtorisë Arsimore kryeqytetit, Prof. as. Doktor Kujtim Kapllani fushën e gjuhësisë, Prof.as Doktor Haredin Xhaferi, Prof. as. Doktor fushën e matematikës, Hysen Binjaku, kardiologu me emër mirë i spitalit “Nënë Tereza” Edmond Zaimi,  pedagogun tjetër matematikës, Prof.  Syti Hysko dhe shumë e shumë tjerë. Dhe këta emra nderuar nuk i kanë marrë këto vlerësime larta tek i famshmi “Kristal” apo “Vitrinat”. Gradat shkencore ata kanë janë fryt i djersës balli, janë produkt i trurit vënë funksion për punë ndershme. Tani thoni: a kanë pasur drejtë ata e kanë radhitur gjimnazin “Ramiz Aranitasi” Çorovodës tek elitat e gjimnazeve vendit?

Puna e mësuesit është fisnike dhe është ndoshta profesioni i çmuar. Nderohet nga gjithë kombet, gjithë rruzullin tokësor. Gjatë shfletimit disa shënimeve mësues Qani Zaimit gjeta disa radhë, cilat “ia vodha” për mbyllur edhe shkrimin kushtuar këtij “Mësuesi Merituar”. Viktor Hygoit, shkrimtar i madh i shekullit XIX-të, i vinin shumë vizitorë. Një ditë i thanë se po vinin një grup zejtarësh.  “Ju jeni farkëtarë, u tha, u lumtë, bëni edhe vegla për bujqësinë”.

pas erdhën disa rrobaqepës. “Ju rrobaqepësit bëni punë mirë. Bëni, prisni e qepni kostume. U shërbeni njerëzve dhe përfitoni ca para”.

-Zotëri, po vjen një grup mësuesish- tha njeriu komunikonte me shkrimtarin e madh.

Hygoi u ngrit këmbë. “Ju bëni njerëz, mësoni e përgatitni njeriun për jetën. U lumtë!”

Nderim për Qani Zaimin dhe për gjithë mësuesit cilëve u ka rënë barra e madhe dhe fisnike: bëjnë njerëz.

 

 

Reklama

Lexo më shumë