Home » Turizëm apo HEC-e?!

Turizëm apo HEC-e?!

Turizëm apo HEC-e Valbonë janë dy mundësi investimi po shkojnë front kundërt me njëra-tjetrën. Turizmi ka avantazh vetëm natyrën e bukur dhe banorët e zonës, pa asnjë mbështetje, ia kanë dalë tërheqin turistë nga e gjithë bota dhe shndërrojnë Valbonën si marketingun mirë për Shqipërinë jashtë vendit.

anën tjetër, HEC-et kanë pasur krah gjithmonë qeveritë si para 2013-s dhe qeverinë e tanishme, interesat e cilave për fituar kanë prevaluar mbi gjitha interesat publike.
Me gjithë këto zhvillime, po vësh peshore se cili sjell shumë ardhura ekonominë e Valbonës, turizmi apo HEC-et, bilanci flet për nga turizmi.

Sipas kalkulimit dhënave zyrtare, ekonomia e vendit përfiton nga vizitorët Valbonë rreth 23 milionë euro vit. Sipas dhënave Bankës Shqipërisë, ditë-qëndrimi mesatar për një turist Shqipëri është pesë ditë, ndërsa shpenzimet mesatare janë 76 euro ditë. Sipas dhënave nga Bashkia e Tropojës, vitin e kaluar, pika turistike e Valbonës është vizituar nga paku 60 mijë turistë. paku, fitimi vjetor nga vizitorët e Valbonës i kalon 20 milionë euro ekonomi teksa numri i turistëve është duke u rritur me 20% nga viti vit dhe gjithashtu edhe kapacitetet e akomodimit.

Teksa përfitimet kalojnë disa milionë euro, e rëndësishme është se ato lidhen me faktin se shpërndahen shumë familje. Zoti Selimaj, i cili ka një bujtinë qendër zonës, thotë se me biznesin e tij e kanë lidhur jetesën edhe rreth 50 familje Tropojës. Secila bujtinë Tropojë furnizon me ardhura dhjetëra familje tjera. Valbona është dora e zgjatur për banorët e qytetit verilindor, është pjesë e qarkut varfër vend. Turizmi zonë ka nxitur mbarështimin e bagëtive autoktonë. Lopët e vendit, dhitë dhe delet racë e moçme janë një biznes me fitim. Tregu është i garantuar, madje me çmim lartë. Rritja e numrit vizitorëve nga dita ditë po nxit lulëzimin e fermave blegtorale. Banorët e atjeshëm kanë nisur jetojnë mirë dhe po u përshtaten kërkesave turizmit për rritur fitimet.

Turistët vijnë për natyrën e bukur, por edhe për ushqimin e shijshëm, thotë Hajredini. Për shkak turizmit ka marrë hov zhvillimi i bletarisë dhe blegtorisë, por edhe shërbimeve transportit. hyrje Valbonës Dragobi, vjet nisi punën një fermë me 300 dhi, i zoti i saj është rikthyer për nisur jetën vendin e tij lindjes. tjerët nuk kanë pasur mundësi hapin bujtina, janë angazhuar zinxhirin mbështetës, si bujqësia, blegtoria dhe shërbimet. Marangozët e vjetër, po rikthejnë profesionet. Lokalet janë me orendi artizanale. Tavolinat e rrumbullakëta formë sofre i prodhon një nga vendasit. Sektori i transportit zonë po zhvillohet gjithashtu për shkak turizmit malor. Dy tragete bëjnë linjën e rregullt për transportin e turistëve përmes liqenit Fierzës është një atraksion vete.

Por potencialet e zhvillimit zonës janë shumë mëdha, pasi shërbimet e turizmit janë ende fillesa dhe kanë hapësira për maturim.
Nëse do ndërtoheshin HEC-et dhe do hiqej dorë nga turizmi, bilanci i përfitimit ekonomik do ishte shumë i ulët. tre kontratat parashikohet maksimumin e tyre prodhojnë 327 milionë kilovatorë vit energji elektrike, me një vlerë përafërt tregu me çmimet e sotme jo shumë se 30 milionë euro. Por biznesi i HEC-eve do punësonte shumë herë pak persona se turizmi dhe ardhurat e fituara do përqendroheshin dorën e vetëm tre bizneseve. Sipas dhënave nga Ministria e Energjetikës, prodhimi i HEC-eve Valbonë nuk ndikon as 1% shtimit kapaciteteve prodhimit energjisë vend.

Ismail Beka, përfaqësues i Shoqërisë Gjermane për Bashkëpunimin Ndërkombëtar, GIZ, i orientuar mbështetja e turizmit rural Shqipëri, tha se padyshim, nëse do gjykonim nga përfitueshmëria ekonomike, turizmi ka prioritet Valbonë. Zona është marketuar tregjet ndërkombëtare dhe është pjesë e 10 operatorëve mëdhenj globalë turin e Mal i Zi-Theth-Valbonë-Çerem. dekadën e fundit, Thethi dhe Valbona kanë fituar status veçantë imazhin e Shqipërisë jashtë vendit për turizmin e natyrës virgjër. I bazuar shërbimet e turizmit familjar, përfitimet zgjerohen shumë persona. Beka, si një ekspert i hershëm i turizmit familjar, pohoi se institucionet publike vend, nëse do kishin vënë punë logjikën ekonomike, padyshim do kishin zhvilluar dhe investuar turizmin familjar, për cilin kërkesa globale është rritje gjithnjë e shumë. Ai tha se ndërtimi i HEC-eve do ta minojë këtë lloj turizmi, pasi shumë nga vizitorët vijnë edhe për shkak veçantisë lumit Valbona.

 

“Realiteti” virtual për HEC-et

Kompania Gener 2, e cila është aksioneri dhe zhvilluesi i punimeve HEC-et e Valbonës, aktualisht faqen e saj zyrtare internet (http://gener2.al/business-lines/hidrocentrali-qarrishtes-dhe-dragobise-2) jep versionin e saj për punimet po bëhen brenda zonës mbrojtur.

Kompania thotë se, Gener 2 zotëron licencën për ndërtuar, për operuar dhe për transferuar hidrocentralin e Dragobisë lumin e Valbonës, Veriun e Shqipërisë. Projekti ka një fuqi totale instaluar prej 21.9 MW. Sipas kompanisë, projekti konsiston skemën e lumit me deviacion, do thotë nuk do ketë rezervuarë uji apo diga dhe prodhimi i energjisë varet drejtpërdrejt nga ujërat sezonale. Një nga avantazhet kryesore projektit HEC-it është funksionimi i tij pa pasur nevojë për rezervuarë uji, duke krijuar kësisoj burime qëndrueshme energjisë rinovueshme.

Një nga elementet kyç tilla projekte është ruajtja e padiskutueshme e një prurje ekologjike lumit me qëllim mbrojtjen e ekosistemit, florës dhe faunës, sqaron kompania. Sipas saj, HEC-i është projektuar një mënyrë tillë ruajë rrjedhjen ekologjike lumit, duke pasur kujdes veçantë për peshqit dhe rrjedhën e tyre pa pengesa. Projekti përbëhet nga dy HEC-e vogla. Një prej tyre ndodhet Çerem, përrua i lumit Valbonës, dhe tjetri lumin e Valbonës pranë fshatit Dragobisë. dy projektet do kenë tuba nën tokë, cilët do marrin ujë nga tuneli për turbinë, duke bërë kësisoj projekti jetë thuajse i padukshëm.

“Vlen theksohet se shtrati i lumit nuk do thahet përgjatë segmentit shkurtër ku uji do devijohet. Uji i devijuar, pa asnjë ndotje apo mbetje dhe sipas studimeve, akoma dhe i pastër pas daljes nga tuneli, do t’i rikthehet lumit rrjedhën e tij natyrale. Uji do prodhojë një nivel konsiderueshëm energjie alternative me një ndikim mjedisor minimal”, – shton tej kompania Gener 2 deklaratën zyrtare për HEC-et. Sipas tij, Godina ku do vendoset turbina e HEC-it, është harmoni plotë me mjedisin përreth dhe arkitektura e saj ruan linjat tradicionale zonës, duke përdorur vetëm materiale guri.

“Zona ku do zhvillohet projekti ka pësuar dëmtime konsiderueshme dhe serioze kohë nga ndërhyrjet e shumta janë bërë nga dora e njeriut. bashkëpunim ngushtë me organet e qeverisjes vendore dhe autoritetet përkatëse, ne kemi identifikuar disa zona dëmtuara, për cilat kompania ka marrë angazhimin t’i rehabilitojë duke i kthyer gjendjen e mëparshme”, – sqaron kompania lidhje me investimin. Gener 2 thotë se ka një përvojë gjatë dhe suksesshme trajtimin dhe rehabilitimin e zonave tilla. Ndaj, falë punës kujdesshme, burimeve dhe stafit kualifikuar, mjedisi jo vetëm do ruhet por do rehabilitohet aty ku ka nevojë. Një kujdes i veçantë po tregohet për minimizuar ndikimin mjedisor. Gener 2 është i angazhuar dhe përkushtuar për realizuar ndërtime miqësore ndaj mjedisit dhe këtë e bëjmë me përgjegjësi”, përfundon deklarata.

 

Shkaterrimi-i-natyres-826 Turizëm apo HEC-e?!Realiteti tjetër

Realiteti brigjet e Valbonës është krejt tjetër. Projekti thotë se nuk ka digë, por ndërkohë punimet për ndërtimin e saj po vijojnë me shpejtësi. Projekti thotë se punimet do bëhen duke respektuar mjedisin, por ndërkohë kantieret kanë shpërbërë pjesën bukur grykës Valbonës. Investitori thotë se, mjedisi jo vetëm do ruhet por do rehabilitohet aty ku ka nevojë, por fakt mjedisi përreth është shndërruar totalisht. Këtë e tregojnë fotot bashkangjitur bëra fillim muajit.

herët, vitin e kaluar, një grup ekspertësh mjedisi prej 9 personash me tituj shkencorë kanë bërë ekspertizë pavarur nëse leja mjedisore e dhënë vitin 2013 për ndërtimin e dy HEC-eve Dragobi, është e bazuar argumente shkencore.

Kjo ekspertizë e dhënë nga dr. Abdulla Diku, prof. dr. Anila Paparisto, prof. dr. Aleko Miho, dr. Ermelinda Mahmutaj, prof. dr. Ferdinand Bego, prof. dr. Lulëzim Shuka, msc. Olsi Nika, prof. dr. Petrit Hoda dhe prof. dr. Spase Shumka, arrin përfundimin se leja mjedisore për dy HEC-et e kontratës parë Dragobi përmban shumë mangësi dhe përfundime me meta rënda studimin mjedisor.

Mbështetur rishikimet e ekspertëve fushave, duke përfshirë ekologjinë, florën dhe bimësinë, faunën, peizazhin, aspektet sociale dhe etike, studimi gjeti se ndikimi i dy hidrocentraleve kaskadën e Dragobisë mbi florën dhe faunën tokësore e ujore është i fuqishëm.
Ndërkohë vihet re se ka pasur meta rënda metodologjinë dhe strukturën e Vendimit Ndikimit Mjedis (VNM), si mosvlerësim i përgjithshëm i ndikimeve, analizë sipërfaqësore e masave zbutëse (e ndikuar kjo nga mungesa e dhënave), analizë sipërfaqësore (madje mungesë) e ndikimeve devijimeve dhe zvogëlimit rrjedhës ujit mbi larminë biologjike ujërave ëmbla dhe habitateve përreth.
Nëntë ekspertët e pavarur kanë gjetur Vlerësimin e Ndikimit Mjedis mungesën e përafrimit integruar ekosistemeve, mungesën e analizës ndërdisiplinore, mungesën e plotë komponentëve ekologjikë, florës dhe faunës, dominimin e përqasjes inxhinerike dhe hidrologjike, varfërinë e elementeve metodologjike përqasjes, mungesën e alternativave tjera ndaj ndërtimit HEC-eve dhe përqasjen e varfër vlerësimit ndikimeve dhe masave zbutëse.

Bazuar këto gjetje, ekspertët e pavarur mjedisit mendojmë se vlerësimi i paraqitur raport nuk jep asnjë mundësi reale kuptuarit përgjithshëm ndikimeve mjedisore dhe socio-ekonomike mund shkaktojë ndërhyrja kaskadën e Dragobisë.
Ata shprehen se, ky është një shembull tipik ku “skema” paraqet një gjobë për larminë biologjike, natyrën dhe shoqërinë dhe relativisht shembull i zakonshëm i “zhvillimit hidroenergjetik babëzitur”, kur inxhinierët përpiqen shfrytëzojnë përqindje lartë potencialit hidrocentraleve (le themi > 90%) dhe këtë mënyrë rrezikojnë dhe lënë pas dore gjitha vlerat e tjera ekosistemit natyror lumenjve tanë.

Ne mendojmë se ka mundësi ndryshe, pak shkatërruese, por vetëm nëse vlerësimet e shërbimeve ekosistemeve (krahas shfrytëzimit potencialit hidroenergjetik) realizohen mënyrë shkencore, duke lënë hapësirë për mbajtjen e shërbimeve rëndësishme ekologjike për gjallesat dhe shoqërinë”, – shprehen ekspertët e pavarur.

Vendimi i Ndikimit Mjedis për dy HEC-et e Dragobisë është hartuar qershor 2013, dhe Leja Mjedisore nga AKM është lëshuar 23 korrik 2013, me vlefshmëri vetëm 2 vjet. leje theksohet se ajo mund përsëritet ose dhe anulohet kur shfaqen elemente ekologjike panjohura parë, si këtë rast. “Është për këtë ne shpresojmë, se gjitha këto janë arsye qeveria rinisë çështjen e ndërtimit këtyre HEC-eve”, – shprehet grupi i ekspertëve.

Raporti i ekspertëve thotë se devijimet e ujit përmes tuneleve dhe zvogëlimi i sasisë ujit shtratin lumor do shoqërohet me pasoja mjedisore pariparueshme. dokument mungojnë analizat e logjikshme.
Rrjedha e ujit është përcaktuesi kryesor i mjedisit fizik lumenj dhe përrenj, e cila, nga ana e saj, është një përcaktues kryesor i përbërjes biotike.
Njohuritë e ekspertizës VNM-së lidhur me mbrojtjen e natyrës, me ekoturizmin dhe zhvillimin e qëndrueshëm janë shumë cunguara.

 

 

The post Turizëm apo HEC-e?! appeared first on Revista Monitor.

Reklama