Home » Glossary » Për

Për

I. parafj.
Përdoret me një emër rasën kallëzore për treguar bashku me :
1. Qëllimin a synimin e një veprimi; qëllimin a sendin përse shërben a duhet diçka; frymorin ose sendin, dobi a dëm cilit bëhet diçka; objektin mbi cilin shtrihet një veprim a një gjendje. Lufta për çlirim. Puna (përpjekjet) për ndërtimin e socializmit. U hodhën sulm për hapjen e tokave reja. Ardhshi për gaz!
Ju ardhshim për mirë! Erdhën për urim. Shkoi për ujë (për dru). Ishin gati për mbrojtje. E bënin për hakmarrje. Ëndërron (punon) për ardhmen. Punojnë për llogari vitit ardhshëm. Misër për farë. Stallë për kuajt. Lesh për triko (për dyshekë). Bar për kollë. Orendi për shkollë. Drekë për miqtë. Mësoi për bujqësi.
I shpunë dhentë për kullotë. Nuk mësojnë për notë. Nuk e bëri për para (për lavdi). Rritin bagëti për mish (për qumësht). Dashuria për prindërit. Meraku (kujdesi) për punë mirë. Prirja (dëshira, talenti) për muzikë. Mendon për fëmijët. Kujdesej për sëmurin. Nuk pyesnin për vështirësitë. Vriste mendjen për mësimet. Kanë një kuptim drejtë për punën (për disiplinën). Ishte fjala për tejkalimin e planit. Votuan gjithë për Frontin Demokratik. Përgjigjet për nxënësit (për provën socialiste, për pastërtinë). Përfundoi (ndeshja) një me zero për skuadrën vendase.
2. Temën e një shkrimi a një ligjërate, çështjen për cilën bëhet fjalë një ligjëratë, një artikull ose studim; rreth, mbi. Foli për jetën dhe veprën e Migjenit (për gjendjen ndërkombëtare, për planin pesëvjeçar). Ka shkruar disa vepra për Rilindjen Kombëtare. Janë botuar disa artikuj për pastërtinë e gjuhës shqipe (për ngulitjen e normës letrare, për lidhjen e ngushtë shkollës me jetën).
3. Njeriun është marrëdhënie caktuara me dikë; cilësinë cilën vepron dikush, pozitën a shkallën e dikujt (me kuptimin «si»). E mori për grua (për burrë). E zgjodhën për kryetar. Nuk e donin për drejtor (për përgjegjës).
4. Shkakun e diçkaje, atë sjell a shkakton diçka (edhe shprehje lidhëzore). Zemërohet për hiçgjë. U gëzua për ardhjen e shokut. U lirua për mungesë provash. Nuk ishte për fajin tonë. E shkarkuan (e pushuan) për pakujdesi detyrë. Nuk erdhi për arsye se ishte i zënë.
5. Kufizimin e një tipari a një veprimi (me kuptimin «nga», «përsa i takon»).
I dalluar për guxim (për trimëri). I dyti për madhësi (për lartësi). I dekoruar për merita. I zoti për shpatë dhe për fjalë. Për shkathtësi s’ia kalon njeri. Ishte shumë i aftë për punë. Për mendimin tim… Sa për mua, bëni si doni. Për punuar punon. Për mua, shko. Për veten time nuk përzihem atë punë.
6. Mënyrën si bëhet a si paraqitet diçka; shkallën cilësinë e përfundimit një veprimi. Punë për merak. Goditje për vdekje. E quanin ashtu për shaka. E njihte për mrekulli. Ndikonte për mirë (për keq). Mbaroi për dreq. E quaj (e kam) për nder. E kanë për gjë madhe. S’e kanë për gjë (për turp).
7. (edhe me një emër r. rrjedhore). Sendin me cilin ndesh ose tek i cili kapet e mbahet dikush a diçka gjatë një veprimi ose lëvizjeje, me kuptimin «pas, te»; sendin shërben si mbështetje; njeriun a sendin, me cilin afrohet a puqet dikush gjatë një veprimi a gjendjeje. Shkrepi për gur. U përplas për mur. U ndesh për tryezë. Mbështetej për mur (për muri). E kapi (e zuri) për flokësh (për dore, për krahu, për mënge, për veshi). E mbërtheu për gryke (për fyti). E kapi për freri. Shkonin (shëtitnit) krah për krah. I kapën dorë për dore. U kap për dere (për parmaku).
8. Diçka, për cilën ndihet nevojë a tregohet dëshirë. I etshëm për dituri (për punë). Ishte i këputur për gjumë.
9. Dikë a diçka nuk përputhet me atë duhej ishte a me atë pritej ishte. Shtëpi tepër e ngushtë për gjashtë veta. Stallë e vogël për kaq lopë. Tepër i gjatë (i zhvilluar) për moshën ka. Bën shumë ftohtë për këtë stinë.
10. Njeriun, organin shtetëror etj., vend cilit a emër cilit vepron dikush, atë zëvendësohet a përfaqësohet një punë ose një veprim nga një tjetër (me kuptimin « vend të…»). Nënshkroi për kryetarin (për komitetin ekzekutiv). Punon për shokun. Shkonin ushtri për tjerët. Punon sa për tre.
11. Frymorin a sendin, merret gabimisht vend një tjetri, me kuptimin «si, vend të». E mori bajukën për rosë (bakrin për flori). Nuk e ha sapunin për djathë.
12. Secilin nga pjesëtarët e një grupi, merr diçka a cilit i takon diçka sasi barabartë. ardhurat për frymë. Nga dyqind lekë për njeri (për kokë).
13. Sendin, me cilin këmbehet a zëvendësohet diçka; vlerën a çmimin e diçkaje.
I dha misër për grurë. jap dy për një. E shiti (e bleu) për dyqind lekë.
14. Njeriun a sendin, për cilin betohet dikush. Për besë! Për nder! Për atë bukë! Për këtë zjarr! Për këtë flamur! Për kokën e djalit (e babait)!
15. Kohën sa zgjat diçka, kur përsëritet, kohën duhet për bërë një punë etj. (e shoqëruar zakonisht edhe me një numëror a me një fjalë tjetër tregon sasi); kohën, pas cilës do bëhet diçka (me kuptimin «pas»). Erdhi për disa ditë.
E kryen për një javë (për një muaj, për një vit). U nis për një kohë gjatë. Qëndruan (luftuan) për vite (për shekuj) me radhë. U paraqit për herën e dytë. E ka për tretën herë. Ndenji për pak kohë. Shkoi fshat për tre vjet. Për dy ditë do kthehet. Për dy orë ke aty.
16. (edhe me një ndajfolje). Kohën, për cilën ruhet diçka, kohën e caktuar për diçka; një kohë dhënë. E ruaj për dimër (për verë). E kemi për mot (për vitin e ardhshëm). E lëmë për nesër! E shtynë për vonë. Kaq sa për sot.
17. Vendin, drejt cilit shkon ose lëviz dikush a diçka (nganjëherë e shoqëruar edhe me parafjalën ); vendin, nëpër cilin lëviz dikush a diçka; vendin a drejtimin. Rruga për kombinat. U nisën për Durrës (për Vlorë, për Shkodër).
U drejtuan për ministri. I mundën për tokë e për det.
18. (me rasën rrjedhore). Vendin nga del dikush a diçka. Doli për dere (për dritareje). Nxirrte flakë për goje.
19. Përdoret për treguar kohë, vend, mënyrë etj. togje formohen nga përsëritja e një fjale ose nga dy fjalë afërta. Ditë për ditë çdo ditë. Natë për natë për natë. Javë për javë çdo javë. Muaj për muaj çdo muaj. Vit për vit çdo vit. Sot për sot. Derë për derë çdo derë. Shtëpi për shtëpi çdo shtëpi. Rrënjë për rrënjë për çdo rrënjë. Dorë për dorë tani për tani, hëpërhë. Tani për tani. Dhëmb për dhëmb. Flakë për flakë. Kokë për kokë. Ditën për diell. E përktheu fjalë për fjalë. E shëtitën pëllëmbë për pëllëmbë. Ndenjën gju për gju (sy për sy). E zgjodhën kokërr për kokërr (copë për copë).
20. Përdoret zakonisht si fjalëz përforcuese me emra asnjanës rasën rrjedhore, shprehje ndajfoljore me kuptime ndryshme. Vjen (për) shpejti. E pa (për) largu… E vëzhgonte (për) afërmi. E mati për gjalli (për gjeri). E lexoi (për) dyti. E pa (për) pari. E ruajti (për) gjalli. E ktheu (për) mbari.
21. Përdoret me një numëror themelor për treguar veprime aritmetike, mënyrë renditjeje etj. E shumëzoi për katër. E pjesëtoi për tre. U radhitën (u vunë radhë) për dy (për katër).
22. si ndajf. anën e dikujt a diçkaje, mirë dikujt, pro; kund. kundër. Votuan për 98% dhe kundër 2%.
II. pj. 1. Përdoret para një emri a mbiemri rasën emërore a kallëzore për shprehur një vlerësim ( kuptimin «si»). Mbahej për i ditur (për trim). E njihte për njeri mirë. E mbanin për burrë mençur.
2. Përdoret për ndërtuar paskajoren e foljeve. Shkuan për punuar. Ishin vendosur për luftuar. Kemi gjitha kushtet për t’u mbrojtur.

Reklama