Kam

KAM <i>kal.1. Zotëroj diçka; jam pronar i diçkaje; është imi, përket mua; është familjen time, bashkëjeton me mua ose është lidhje ngushta me mua.
Kam shtëpi (televizor, biçikletë). Kishte një kopsht vogël. Ka para.
Kishte çifligje (fabrika). Ka shumë libra. Kam gjithë mirat. Ka sa për jetuar (sa për vete). Me ato kemi. Kam fëmijë (vëllezër, motra, nënë, baba). Ka grua (burrin).
Kam shumë shokë (miq, njohur). mirë dish sesa kesh. fj.u.
2. Është pjesë përbërëse e trupit; përmbaj, përfshij. Kishte vetëm një dorë. Ka disa këmbë. E ka lëkurën ashpër. Ka flokë gështenjë. Ka këmbë forta. E ka kokën madhe. Ka ngarkesë elektrike.
3. E mbaj unë, është tek unë, ndodhet tek unë. E kam unë. E ka shtëpi. Ç’ke dorë! ( çantë xhep)? Ç’e ke atë kokë? Kam një bëzhdile sy.
4. Zotëroj një veti, një cilësi etj., është tipari im dhe dallon nga tjerët; jam i pajisur me diçka, gëzoj një drejtë etj. Ka shpirt (zemër) mirë. Ka shëndet mirë. Ka zotësi (aftësi) madhe. Ka prirje (talent). Ka vullnet (durim). Ka arsim lartë. Ka kulturë. Ka përvojë madhe. Ka vesh për muzikë. Ka pushtet (autoritet, fuqi). Ka drejtë. Ka liri plotë. Ka dorë lehtë ( rëndë). Ka hije rëndë. Ka merita ( meta, gabime). Ka faj është fajtor. Kam prova. Kemi detyra. E ka zakon. Ka kujdes është i kujdesshëm. Ka fat është me fat. Kam fletëhyrje. Pati një rast mirë.
E ka moshën ka arritur moshën e duhur. Shëndet pastë! ur. Sa kem fuqi sa mundem. Kështu e ka ai kështu e ka zakon sillet a veprojë, është natyrën e tij.
5. Provoj veten time një ndjenjë, një dëshirë etj.; vuaj nga një sëmundje, nga një shqetësim etj., ndiej. Kam uri (etje). Kam gjumë. Kam vapë. Kam dhembje. Kam dëshirë (qejf). Kam mall (dashuri). Kam shpresë. Kam dyshim. Kam një shqetësim (një merak). Ka frikë nga hija e tij ka shumë frikë. Kam përgjegjësi. Kam grip (ethe, kollë, temperaturë). E kam peng ka mbetur peng. Ka një sëmundje te pashërueshme. Ç’ke, pse je zverdhur?
6. Jam a bie një gjendje caktuar lidhur me një punë ose me një çështje; gjendem, ndodhem ( një gjendje caktuar ose një vend caktuar).
E ka rregull ( vijë, terezi) punën. E ka mirë! E ka keq (pisk). E ka lehtë.
S’kam nge nuk jam i ngeshëm, kam punë. E kisha vështirë. E kam pranë.
Ku e ke shtëpinë? ku ndodhet shtëpia jote? Ku e ke djalin?
7. E kuptoj një mënyrë caktuar; i përmbahem (një mendimi a një pikëpamjeje). E kam qartë ( paqartë). Kam një mendim (një pikëpamje) tjetër.
8. Jam marrëdhënie caktuara me dikë, jam i lidhur me (nga ana farefisnore, me një marrëveshje etj.); e mbaj dikë. E kam baba ( vëlla, motër, kushëri, fis). E kam timin. Kam bëj me . E kam shok (mik). E kemi drejtor. E kam pasur nxënës.
E kam nën kujdes. E kam ngarkim. Kam shoqëri (miqësi) me dikë.
Kam muhabet me dikë. E ka mirë me dikë. Kemi marrëdhënie tregtare.
Kemi lidhje ngushta. Kanë grindje (mosmarrëveshje, fërkime).
9. vet. veta III. Është me përmasa caktuara, është një madhësi a sasi caktuar; është me një ose me disa njësi a pjesë, përmban një gjë a disa gjëra; përbëhet.
Tirana ka rreth treqind mijë banorë. Xhaketa ka dy xhepa anash. Zinxhiri kishte dhjetë hallka. Dora ka pesë gishta. Pallati kishte pesë kate. Dhoma kishte dy dritare.
Qerrja ka dy rrota (një shtizë). Klasa ka dyzet nxënës. Kishte vetëm një dorë (një sy).
10. pavet. Ndodhet, gjendet; është. dhomë kishte shumë njerëz. Nuk ka karrige.
Ka kallaballëk. Atje ka një vend. S’ka vende. Ka ujë (lagështirë). S’ka tjetër.
E bukur sa s’ka shumë e bukur. S’ka si ai.
11. pavet. Është, ekziston; bën. Ka vapë (erë, mjegull, shi). Ka dallgë.
Ka kohë deri nesër. Ka qëkur. Ka shumë zhurmë. Ka lezet. S’ka hije .. .
Ka ngjashmëri (dallime) ndërmjet tyre. Ka leverdi. Ka interes është me interes.
Ka shenja që… Ç’ reja ka? S’ka pse shqetësohemi.
12. kryes. veta. III. Me pjesëzat mohuese dhe e ndjekur zakonisht nga emra veprimi formon togfjalësha me kuptimin «nuk është e mundshme, nuk mund ndodhë, gjendet ose bëhet ajo shprehet nga emri». S’ka shpëtim. S’ka rrugëdalje. S’ka sharë. S’ka mbaruar. Ai s’ka ngopur. S’kanë peshuar. S’ka paguar. S’ke ku kalosh. S’ka sesi është e pamundur, nuk mund gjesh mënyrë a rrugë për plotësuar një dëshirë a një qëllim.
13. bashkëvajtje me disa emra formon togfjalësha me kuptim foljor tregojnë një gjendje, një veprim a rezultatin e veprimit shprehur nga emri.
Kemi përkrahjen e popullit. Kam dijeni. Ka përhapje gjerë. Ka pamjen e dikujt a diçkaje duket si dikush a si diçka. A ke kundërshtim? Pastë jetën e gjatë! ur.
14. Zhvilloj, bëj a do bëj diçka; duhet bëj diçka (një punë, një veprim etj.) ose merrem me diçka; i detyrohem dikujt diçka. Kemi mbledhje. Kemi ndeshje. Kemi dasmë (festë). Patëm një bisedë. Kam një lutje. Kam një kërkesë. Kam një vërejtje. Nuk kemi ankesa. Kam një sqarim. Kam mësim. Kam shërbimin (rojën). Kam një bisedim telefonik. Kam punë jam i zënë. I ka borxh. Kam për shkruar.
15. Ndodhem një gjendje caktuar gjatë një kohe, zgjat si kohë; është, del a zgjat. Kam tri ditë po e pres. Kam një orë lirë. Kam dy javë sëmurë.
Sa vjet ke me ?
16. E quaj, e vlerësoj, e çmoj. E kam për nder (për mburrje). E kam për detyrë.
E ka mbi krye e sipër. E ka si dorën e djathtë. E kishin si perëndi.
17. sjell një rrjedhim a një pasojë. Kam fitim (dëm, dobi). Do kenë pasoja.
Kemi suksese (përparime).
18. Bëj diçka (një veprim etj.) një mënyrë caktuar. E ka me shaka (me hile, me djallëzi, me pabesë). E kam me gjithë mend (me gjithë zemër). E ke kot. E di ç’ke ti?! e di si duhet veprosh ti?!
19. bised. E mbaj (si çmim për shitur diçka). Sa i ke qepët? I ka lirë! (shtrenjtë).
20. Jam ose është një gjendje shëndetësore caktuar (kur pyesim për dikë, me cilin kemi lidhje). Si i ke nga shtëpia? Si e ke djalin tani? Si kam (me shëndet)?
Si i ka fëmijët? Si i kemi andej nga fshati?
21. kr. thj. (me trajtën e përbërë «ia» përemrit vetor) bised.
Them; përgjigjem menjëherë. E di – ia pati brigadieri.
22. kr. thj. (me trajtën e shkurtër «e» përemrit vetor r. kallëzore) bised. Vdiq, mbaroi; mori fund; dështoi (një punë). E pati dhe ai. Kaq e pati. E pati edhe kjo punë.
23. Përdoret si folje ndihmëse për ndërtuar kohët e përbëra foljeve veprore dhe foljes jam. Ka luftuar. Ka marrë. E kam lexuar gazetën. Ka punuar shumë.
Do ta kenë mbaruar deri atëherë. Kishte qenë.
24. Pavet. sipas kuptimeve 5, 6, 13, 15-17. S’ kihet pa e parë nuk mund duroj dot pa e parë. kihet parasysh. S’ kihet me s’ pëlqen rri a kem bëj me , nuk rrihet me , nuk shkon muhabeti.
* Aty (këtu) ta kam! thjeshtligj. pikërisht për këtë gjë është fjala, pikërisht aty është çështja. Mezi e kam e mbaj a e ruaj me kujdes; e dua shumë, e kam me kimet.
ç’ke me
a) medoemos, patjetër;
b) shumë mirë, rregull. E ka një ashkë shih tek ASHK/Ë,~A. S’pata besë shih te BES/Ë,~A. S’ka si bëhet s’ka asnjë mundësi bëhet, s’bëhet dot. E ka bllok me dikë shih te BLLOK,~U. E ka bollë dikë shih te BOLL/Ë,~A. Ka borxh .. . shih te BORXH,~ I. I ka (punët) buçuk shih te BUÇUK,~U. Pasha bukën! përdoret si betim për bindur dikë se ajo them është e vërtetë. S’ka burrë (nëne)… shih te BURR/Ë,~I. S’ka çapok shih te ÇAPOK,~U. S’ka çare (pa çare) shih te ÇARE,~JA. Kaq e ka çap shih te ÇAP,~I. S’e ka dadë dikë shih te DAD/E,~A. S’e ka (s’e fut, s’e shtie, s’e vë, s’e shkruan) defter dikë a diçka edhe poh. shih te DEFTER,~I. S’ka (pa) diskutim shih te DISKUTIM,~I. Ka (ndien) dobësi për dikë a për diçka shih te DOBËSI,~A 4. Ka dorë shih te DOR/Ë,~A. E ka dorë dikë shih te DOR/Ë,~A 4. E kam (nëpër) duar diçka shih te DOR/Ë,~A. E ka dyfekun me dikë shih te DYFEK,~U. E kam dysh shih te
DYSH 3. Ma ka ënda shih tek ËND/Ë,~A. E ka për fis shih te FIS,~I. Ka një fjalë tepër shih tek TEPËR. S’ka fre shih te FRE,~RI. S’kam frymë shih te FRYM/Ë,~A.
S’ka gajle shih te GAJL/E,~JA. Aq kishte gajle shih te GAJL/E,~JA. S’e ka për gajle shih te GAJL/E,~JA. Ka gisht diçka shih te GISHT,~I. Ka gojë shih te GOJ/Ë,~A.
Ka (edhe) gojë flasë ( thotë, kërkojë.. . )! keq. shih te GOJ/Ë,~A.
S’ka gojë flasë ( thotë, kërkojë.. .) keq. shih te GOJ/Ë,~A. E kam gojë dikë a diçka shih te GOJ/Ë,~A. E ka grurë (dhjamë) me dikë shih te GRUR/Ë,~I.
E ka (e mban) grusht shih te GRUSHT,~I. Ka ( dorë) edhe gurin edhe arrën shih te GUR,~I. E ka gjak diçka shih te GJAK,~U. E ka ( është, shkon) gjalpë e vaj me dikë shih te GJALP/Ë,~I. Nuk e ka gjatë se… shih te GJATË (i,e). E ka gjethe dikë shih te GJETH/E,~JA. S’ka gjë shih te GJË. Nuk e ka për gjë
a) e bën pa vështirësi, e ka lehtë;
b) nuk i bën përshtypje, nuk e ka për pesë. S’ka gjë nuk e ka rregull punën; nuk e ka mirë. S’ka gjë kusi shih te KUSI,~A. E ka për gjë madhe shih te MADH (i),~E (e). S’ka gjëkafshë shih te GJËKAFSHË. Ka gjuhë keq. shih te GJUH/Ë,~A I. S’ka gjuhë shih te GJUH/Ë,~A I. S’ka gjunjë edhe poh. shih te GJU,~RI 2. S’ka haber për diçka ose nga diçka shih te HABER,~I. Kam hall sa … shih te HALL,~I. Ku e ke hallin? shih te HALL,~I. Kaq e ka hapin shih te HAP,~I. Nuk ka hije lisi për dikë shih te HIJ/E,~A. Ta paça hua! ur. shih te HUA,~JA. Ka hundë (turinj) shih te HUND/Ë,~A. Nuk ka hundë (turinj) për dikë a për diçka mospërf. shih te HUND/Ë,~A. Ke hundë e buzë!? shih te HUND/Ë,~A. E kam hundë dikë përb. shih te HUND/Ë,~A. S’e ka keq shih te KEQ. E ka keq me dikë shih te KEQ. E kam nëpër këmbë shih te KËMB/Ë,~A. S’ka kockë (për bërë një punë) shih te KOCK/Ë,~A. S’ka kokë dikush shih te KOK/Ë,~A 4. S’ka kokë (dëbora, dimri) shih te KOK/Ë,~A. S’ka as kokë, as këmbë shih te KOK/Ë,~A. Nuk e ka kokën (mendjen) vend shih te VEND,~I. Ka krimbat dikush shih te KRIMB,~I. E ka (e mban) mbi kokë e lart dikë shih te LART. E ka lëmë shih te LËM/Ë,~I. S’kishte (s’mbeti) asnjë lot shih te LOT,~I. S’ka lugë për dikë shih te LUG/Ë,~A. Ka llapë shih te LLAP/Ë,~A. paçim sa malet! ur. rrofsh sa malet! Kam ndër mend… shih te MEND,~. Ki mendjen! shih te MENDJ/E,~A 4. Nuk ka mjekër për Qabe shih te MJEK/ËR,~RA. E ka mortje ( dytë) dikë a diçka shih te MORTJ/E,~A. S’ia kam ngenë (vaktin) diçkaje edhe poh. shih te NGE,~JA. Nuk ka paha shih te PAHA, ~JA. E kam parasysh shih te PARASYSH. Nuk ka pesë (dy) para mend shih te PARA, ~JA. Nuk e kishte (nuk e bënte) për pesë diçka shih te PESË. S’ia kam për pesë dikujt shih te PESË. E ka për piri (i shkon për piri) shih te PIR,~I. E ka pjatë shih te PJAT/Ë,~A. Kam plan shih te PLAN,~I. S’ka pse shih s’ka përse te PËRSE. paça qafë ( qafën time)! shih te QAF/Ë,~A. S’ka qofte (te daja) shih te QOFT/E,~JA. S’ka qoshe shih te QOSH/E,~JA. E kam rëndë shih te RËNDË. E ka syrin për diçka shih te SY,~RI. E ka syrin te dikush a te diçka shih te SY,~RI. Ku i ke sytë? shih te SY,~RI. S’kam sy e faqe (me ç’sy e faqe) shih te SY,~RI. E ka (e ka vënë) shenjë dikë shih te SHENJ/Ë,~A. I ka shpejta shih te SHPEJTË (i, e). Ka shprehje libr. shih te SHPREHJ/E,~A. Nuk ka shpirt shih te SHPIRT,~I. Ia ka me shtrembër dikujt shih te SHTREMBËR (i,e). Nuk e ka (nuk e ka marrë) me tapi shih tek TAPI,~A. E ka tavë shih tek TAV/Ë,~A. S’ka terezi shih tek TEREZI,~A. Nuk ka tragë të… shih tek TRAG/Ë, ~A. Ka trup shih tek TRUP,~I. E ka thembër (e ka ngjitur për thembre) shih te THEMB/ËR,~RA. E ka thes dikë shih te THES,~I. S’ka thua mospërf. shih te THUA, THOI. E ka (për) thua shih te THUA, THOI. S’ke ç’i thua shih te THEM. E ka xhep diçka shih te XHEP,~I. E ka xhep dikë shih te XHEP,~I. Ka vlagë shih te VLAG/Ë,~A. S’ka zemër shih te ZEM/ËR,~RA 3. S’ka zot ( bëjë diçka) shih te ZOT,~I. E kam (jemi) lakra (presh) kopsht dikë (me dikë) shih te LAK/ËR, ~RA. Ka plak (zot) ahuri shih tek AHUR,~I. E ka unazë gisht shih tek UNAZ/Ë,~A. Kështu e patëm kuvendin shih te KUVEND,~I. Bërtet (thërret) me sa ka kokë shih te KOK/Ë,~A. Sa gomarë buzëbardhë ka! iron. shih te BUZËBARDHË. S’ka çelës i bie shih te ÇELËS,~I. E kam çerepin zjarr shih te ZJARR,~I. Ka limë fortë dikush shih te LIM/Ë, ~A. E kam majë hundës dikë a diçka keq. shih te HUND/Ë,~A. I ka mendtë pupël shih te PUP/ËL,~LA 3. Ia ka mendtë vetes e ka kujdes veten mos pësojë gjë, ruhet mos bjerë gabime. E ka orën gjallë vjet. shih tek OR/Ë,~A. E ka shkruar ballë shih te BALL/Ë,~I. I ka hime trutë (mendtë) shih te HIME,~T. Kam ujin arë shih tek UJ/Ë,~I. Paç veten () qafë! shih te QAF/Ë,~A. Pasha (pash) sytë e ballit! shih te SY,~RI. Ka zhurin e detit shih te ZHUR,~I. Sa s’ka ku vejë (ka shkojë) (sa s’ka ) shumë, shkallën lartë; sa s’mban . S’di ku kam kokën (kryet) shih te KOK/Ë, ~A. S’ka gjë trastë ( torbë) shih tek TRAST/Ë,~A. S’ka ku përplasë (ku përpjekë) kokën shih te KOK/Ë,~A.

Reklama