Home » Lufta tregtare Kosovë – Serbi, të kapim shansin

Lufta tregtare Kosovë – Serbi, të kapim shansin

Kosova dhe Serbia janë përfshirë betejën e dytë rëndësishme pas luftës vitit 1999, atë për ndarjen e tregjeve. Rritja e tarifave doganore 100% nga Kosova ndaj importeve serbe do t’i krijojë shumë kosto Kosovës, pasi Serbia është partneri kryesor i saj tregtar. Përveçse ka nisur rritja e çmimeve, tregu rrezikon ketë mungesa grurë, sheqer dhe vaj.
Bilanci shifra i masës dhe si mund përfitojë Shqipëria nga hapësirat e lira janë krijuar tregjet e Kosovës. Kryetari i Odës Ekonomike Kosovës, Berat Rukiqi: Tregtia me Shqipërinë nuk është aspak e lehtë për shkak tarifave ekstra. Zusi: Projekti lehtëson tregtinë me Kosovën

 

Blerina Hoxha

 

Tregjet e Kosovës rrezikojnë përfshihen një situatë emergjente nga mungesa e disa artikujve bazë si gruri, vaji, sheqeri dhe çeliku importoheshin nga Serbia deri para rritjes tarifave doganore 100% nga qeveria e Kosovës.
Vitin e kaluar, Kosova importoi 450 milionë euro mallra nga Serbia, prej cilave 111.8 milionë euro vlera e artikujve ushqimorë konsumit domosdoshëm si grurë, vaj, sheqer etj. Kryetari i Odës Ekonomike Kosovës, Berat Rukiqi, tha për Monitor se ka një lloj emergjence këtë drejtim, duke pranuar faktin se vendimi i qeverisë Kosovës ishte mekanizmi i fundit u përdor ndaj masave diskriminuese Serbisë marrëdhëniet tregtare dypalëshe.

Eksportet e Kosovës Serbi vitin e kaluar ishin vetëm 48 milionë euro. Kjo vlerë është e papërfillshme për tregjet serbe, por për shtetin e ri Kosovës ato përbëjnë me shumë se 12 % totalit mallrave Kosova shet jashtë vendit.
Përveç rritjes çmimeve produktet jetike, situata shihet alarmante furnizimin normal me grurë një periudhë afërt. Nuk ka tregje afërta zëvendësuese, ndërkohë produktet ushqimore nuk duhet mungojnë. Furrat Kosovë e çuan çmimin e një kilogrami bukë 40 cent nga 30 ishte parë momentin kur nisi aplikimi i taksës 10%.

Zoti Rukiqi tha se furrat spekuluan rastin kur taksa u rrit 10%, por fundi është shtuar kontrolli për parandaluar paktën spekulimin. Serbia është partneri kryesor tregtar i Kosovës, duke realizuar 14 % totalit importeve dhe 12% eksporteve, sipas statistikave zyrtare. Për Serbinë, eksportet Kosovë zunë rreth 2.6 % totalit vitin 2017. dhënat tregojnë se bilanci kosto – përfitim i rritjes tarifave doganore me Serbinë dëmton shumti Kosovën, e cila ka me shume varësi ndaj tregtisë me Serbinë se me çdo shtet tjetër, sidomos disa artikuj jetikë si mielli.

Por grupet e interesit dhe lobet e biznesit dëmtohen shumë nga kjo situatë, duke përfshirë edhe konsumatorët, duket se janë gati përballojnë pasojat. Qeveria e Kosovës vendosi t’i kundërpërgjigjet Serbisë me një luftë tregtare fundmi pas refuzimit për anëtarësimin Interpol.

Kosova dhe Serbia trashëgojnë nga ish-Federata Jugosllave një traditë gjatë bashkëpunimi tregtar. Duke e konsideruar si pjesë saj, Serbia kishte aplikuar lehtësi tregti deri sa Kosova shpalli pavarësinë shkurt vitit 2008. Këtu nisën konfliktet dhe diskriminimet ndërmjet dy vendeve. Automjetet e Kosovës detyroheshin ndryshonin targat kufi me ato Serbisë, teksa nuk njiheshin vulat e doganës Kosovës.
Qeveria e Kosovës edhe parë ka aplikuar masa tarifore ndaj Serbisë duke e detyruar atë ndryshojë qëndrimet procedurat teknike zhdoganimit. Konfliktet tregtare ndërmjet dy vendeve duket se kanë prekur edhe Shqipërinë.

Prej disa vitesh, linja e transmetimit energjisë Shqipëri-Kosovë nuk është vënë funksion për shkak se, Kosova duhet marrë një kod transmetimi nga ENTSO (Rrjeti Europian i Operatorëve Transmetimit Energjisë), pasi nuk njihet si zonë kontrolli. Serbia ka kërkuar Kosova njohë operatorin serb shpërndarjes energjisë veri Kosovës, shkëmbim njohjes Operatorit Transmetimit Kosovës si entitet vete. Kosova nuk e ka bërë këtë njohje, për pasojë linja e transmetimit energjisë qëndron sot e kësaj dite e bllokuar.

 

Ecuria-e-tregtise-Kosove-Serbi-2010-2017-ne-mln-euro-858 Lufta tregtare Kosovë – Serbi, të kapim shansin

 

Shqipëria, sfond “luftës”

sfond kësaj “lufte” Shqipëria duhet përfitojë ekonomikisht, duke u bërë furnitori i Kosovës për disa artikuj. Rukiqi, nga Oda Ekonomike e Kosovës, tha se Shqipëria lehtësisht mund zëvendësojë importin e hekurit, pasi një pjesë e madhe e tij importohej nga Serbia. Gjithashtu disa nënprodukte naftës dhe vajrave. Por Shqipëria nuk ofron shumë lehtësi tregti, pasi disa tarifa ekstra si skanimi dhe taksa mbi Rrugën e Kombit i rrisin kostot e tregtisë. Dy shtetet e njëjtit komb duhet kishin menduar me pjekuri vite me parë rrisnin bashkëpunimin tregtar dhe fitonin tregjet e njëra – tjetrës, tha Rukiqi.

 

Kosova, varësi nga Serbia tregti

Eksportet e Kosovës Serbi gjatë vitit 2017 ishin rreth 48 milionë euro duke zënë 12.6% totalit eksporteve. Serbia është partneri i dytë tregtar pas Shqipërisë sa u përket eksporteve. Eksportet e Kosovës arritën 378 milionë euro gjatë vitit 2017, sipas dhënave nga portali i statistikave tregtisë CEFTA. Eksportet e Kosovës Serbi, shumë se gjysmën zoterohen nga mineralet dhe nafta, 15% nga cigaret dhe pijet, 8% nga ushqimet dhe kafshët e gjalla, etj.

Importet e Kosovës gjatë vitit 2017 arritën një vlerë prej 3 miliardë eurosh. këtë shumë, 450 milionë euro ishin nga Serbia duke zene 2.6 % te totalit eksporteve Serbe qe me 2017 ishin rreth 17 miliardë euro. Serbia është partneri kryesor tregtar i Kosovës drejtim importeve, vend dytë vjen Gjermania dhe me pas Turqia, ndërsa Shqipëria është partneri i nëntë tregtar drejtim importeve, me vlerë 151.8 milionë euro.

Sipas dhënave nga Agjencia e Statistikave Kosovës, Serbia, gjatë 2017 kryesisht furnizoi me ujë thjeshtë dhe gazuar, sheqer, vaj ushqimor nga luledielli, grurë, pije joalkoolike, benzinë motorike, vajra gazit, preparate pastrimit, si dhe energjisë elektrike. Importet nga Serbia, rreth 25% e tyre, dominohen nga ushqimet dhe kafshët e gjalla, me vlerë rreth 111,8 milionë euro, 23% nga mineralet, 20% nga materialet e fabrikave, 9% nga pijet dhe cigaret, 9% produkte kimike, 4% makineri dhe pajisje, 4% materiale përziera fabrikave etj. Eksportet serbe gjatë vitit 2017 arritën 15.4 miliardë euro. Eksportet Kosovë zunë 7% totalit eksporteve serbe gjatë 2017.

 

Ecuria-e-tregtise-Kosove-Serbi-2010-2017-ne-mln-euro-858 Lufta tregtare Kosovë – Serbi, të kapim shansin

Ecuria-e-tregtise-Kosove-Serbi-2010-2017-ne-mln-euro-858 Lufta tregtare Kosovë – Serbi, të kapim shansin

 

A mundet Shqipëria ta zëvendësojë Serbinë tregti!?

Krijimi i një hapësire re tregjet e Kosovës nga “bllokimi” i importeve serbe i ka krijuar Shqipërisë mundësi reja për avancuar tej tregtinë me Kosovën. Berat Rukiqi nga Oda Ekonomike e Kosovës tha se nga Shqipëria mund zëvendësohen lehtësisht disa nënprodukte naftës dhe hekurit importoheshin nga Serbia.

Kosova aktualisht importon hekur nga Shqipëria dhe Serbia, por kjo e fundit mund zëvendësohet me hekurin e prodhuar Shqipëri. Vlera e hekurit importuar nga Serbia Kosovë arriti vitin 2017 mbi 80 milionë euro. Ndërsa vlera e hekurit dhe materialeve tjera ndërtimit u importuan nga Shqipëria gjatë vitit 2017 ishin mbi 90 milionë euro. Zoti Rukiqi thotë se mund zëvendësohen edhe nafta dhe disa nënprodukte saj me importe nga Shqipëria.

Por Shqipëria nuk mund zëvendësojë disa produkte tashmë importohen nga Serbia si gruri. Serbia aplikon politika subvencionuese për prodhimin e grurit, duke ofruar çmimet lira rajon edhe për miellin. Tregu i Kosovës dominohet thuajse nga mielli serb. Sipas statistikave zyrtare Kosovës, vitin 2017, eksportet e Kosovës Shqipëri ishin rreth 8 miliardë lekë, ose 63 milionë euro.

Nga ana tjetër, i vetmi shtet me cilën Shqipëria ka suficit tregtar është Kosova. Eksportet drejt saj 2017 ishin rreth 20 miliardë lekë, me një rritje 26% krahasim me 2016. Por raportin me totalin e eksporteve Shqipërisë, ato zënë një peshë vogël, Shqipëria, rreth 80% eksportit e realizon me Italinë, Kosova është partneri i dhjetë tregtar i Shqipërisë eksporte. Aktualisht partneri kryesor tregtar i Kosovës është Serbia.

Marrëdhëniet tregtare ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës reflektojnë dobësitë strukturore ekonomive respektive. Eksportet janë lëndë para dhe prodhime bujqësore pa ndonjë vlerë shtuar. Ndërsa Shqipëria dhe Kosova e kanë ekonominë profilizuar konsum, i cili dy shtetet financohet një masë madhe nga prurjet e emigrantëve.Teksa blloku i Lindjes u shkëput nga regjimi totalitar, Kosova dhe Shqipëria u gjendën kushte ndryshme, pa një histori bashkëpunimi ekonomik dhe partnerë tregtarë ndryshëm.

Mallrat eksportuara me Kosovë janë produktet e naftës dhe hekurit dhe materiale tjera ndërtimi si tulla, çimento, frutat dhe perimet. Importet janë nivele ulëta. Shqipëria importon nga Kosova vetëm 3% totalit mallrave nga jashtë. 2017 ato arritën vetëm 8 miliardë lekë dhe dominohen kryesisht nga pijet, artikuj gizës, teksa shihet se vitet e fundit janë rritur ndjeshëm importet e drithërave. vitet e para tranzicionit kur Kosova ishte e pandarë nga juridiksioni serb, Shqipëria krijoi lidhje tregtare me Italinë. Sot, partnerët tregtarë Shqipërisë janë vendet e BE-së, teksa Kosova kishte burimet tradicionale furnizimit saj me mallra Serbinë dhe ish-republikat e tjera ish-Jugosllavisë.

Ndërsa Kosova ka eksportues parë Shqipërinë dhe për nga importet, Shqipëria renditet e shtata, listën e vendeve me cilat Kosova bën tregti.
Volumi tregtar ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës u rrit gjatë periudhës 7-mujore (janar-korrik 2018) me 14%, por baza e ulët e tregtisë e zbeh arritjen. Rezultatin madh volumin tregtar e dhanë eksportet nga Shqipëria, cilat u rritën janar-korrik me 17.8%, teksa rritje shënuan edhe importet nga Kosova me 5.7%. Produkti i eksportuar Kosovë gjatë këtij viti ishin materialet e ndërtimit, energjia elektrike, ndërsa mallrat importuara, ushqimet.

 

Lufta tregtare Kosove – Serbi, historia e konflikteve

  • Pasi Kosova shpalli pavarësinë shkurt 2008, Serbia dhe Bosnja bllokuan mallrat nga Kosova, pasi Vulat e UNMIK u zëvendësuan me vulat e shtetit ri Kosovës.
  • vitin 2011 ndaloi importin e gjitha produkteve nga Serbia dhe vuri taksë doganore 10% mbi importet e Bosnjës.
  • Po vitin 2011, Serbia pranon vulën e doganës Kosovës
  • vitin 2015, Serbia nuk i njeh certifikatat shoqëronin produktet e naftës, dhe po njëjtën mënyrë kundërpërgjigjet edhe Kosova.
  • vitin 2016 dyja shtetet hyjnë konflikt duke bllokuar tekstet shkollore respektive, masë e cila nisi fillimisht nga Serbia.
  • korrik 2018, Kosova aplikoi për një javë tarifa 30% larta për produktet bujqësore Serbisë, Bosnjës dhe Maqedonisë.
  • nëntor 2018, Kosova vendos fillimit rritje tarifave doganore me 10% ndaj importeve Serbisë dhe Bosnjës. Po këtë muaj u vendos rriten me 100% tarifat ndaj importeve Serbisë.

Bilanci i dëmeve

Mediat Serbi publikuan këto ditë artikuj me cilët shpjegojnë se dëmi ekonomik i Serbisë deri fund vitit do jetë rreth 22 milionë euro nga rritja e tarifave doganore. Nëse tarifat fuqi nga Kosova do qëndrojnë për një kohë gjatë, eksportet e Serbisë do përkeqësohen. Sipas projeksionit pesimist, nëse asnjë mall serb nuk do shitet Kosovë, eksportet Serbe do bien me 2,6% 2019, ndërsa Kosova do ketë humbje mëdha, si drejtim eksporteve, por efektet negative do jenë rritjen e çmimeve ushqimeve, sidomos bukës.

Nëse bllokohet totalisht shitja e mallrave Serbi gjatë vitit 2018, eksportet e Kosovës do bien me paktën 12.6% vitin 2019. Kosova është një ekonomi importi, pasi një vit importon shumë se 3 miliardë euro mallra dhe eksporton vetëm 380 milionë euro. Bllokimi i eksporteve Serbi do thellonte tej deficitin tregtar.

Pas rritjes tarifave doganore me 10% fillim nëntorit, furrat shtrenjtuan me 30% çmimin e artikujve brumit dhe bukës, duke e çuar çmimin e saj 40 cent nga 30 ishte parë. shumë se sa për rritjen e çmimeve, z. Rukiqi është i frikësuar për mungesën e miellit treg. “Kjo do ishte e rëndë” – tha ai. Duke e konsideruar domosdoshme rritjen e tarifës doganore nga qeveria e Kosovës, ai u tërhoqi vëmendjen qeveritarëve Kosovës se duhet ishin transparent. “Para se merrej vendimi duhet ishin lajmëruar bizneset, mënyrë parapërgatiteshin për ndryshuar burimet e furnizimit, konsumatorët dëmtoheshin sa pak”, tha Kryetari i Odës Ekonomike, Rukiqi.

 

 

The post Lufta tregtare Kosovë – Serbi, të kapim shansin appeared first on Revista Monitor.

Reklama