Home » Nazistët kundër hebrenjve: Familja ime e pa dhe heshti, kjo më turpëron

Nazistët kundër hebrenjve: Familja ime e pa dhe heshti, kjo më turpëron

Tetëdhjetë vjet pas masakrës kundër hebrenjve Gjermaninë naziste, çdo gjerman mund pyesë veten: Po familja ime si reagoi? Felix Steiner me një vështrim shumë personal.

 

1-18 Nazistët kundër hebrenjve: Familja ime e pa dhe heshti, kjo më turpëronSinagoga e djegur Gernsbach

Im atë rrëfente shpesh se si e kishte përjetuar 10 nëntorin e vitit 1938. Sepse qytetin e vogël jugperëndim Gjermanisë, cilin jam rritur unë, pogromi kundër hebrenjve nuk filloi  mbrëmjen e 9 nëntorit, por pasditen e nesërmes. Im atë atë kohë shkonte klasë parë shkollës fillore dhe, kur mbaroi mësimi, fëmijët morën porosi nga mësuesi mos kalonin nga sinagoga dhe nga shtëpitë e hebrenjve, sepse aty mund ishte rrezik.

1-18 Nazistët kundër hebrenjve: Familja ime e pa dhe heshti, kjo më turpëron

Franz Steiner, babai i autorit artikullit, ishte klasën e parë kur u bë dëshmitar i pogromeve kundër hebrenjve qytetin e tij, Gernsbach.

Natyrisht, babai dhe shokët e tij, si gjashtëvjeçarë ishin, e kuptuan këtë këshillë mësuesit pikërisht si kërkesë drejtpërdrejtë për parë se çfarë mund ishte aq e rrezikshme mes ditës qytetin e fjetur provincial. Panë sinagogën zjarrin nuk u shuajt nga zjarrfikësit, qelqe vitrinash thyera dhe lokale shkretuara dyqanesh kishin pronarë hebrenj. Dhe panë me sytë e tyre se si nga banesa e një familjeje hebrenjsh fluturuan nga dritarja e katit dytë gjitha mobiliet dhe orenditë shtëpiake.

Po gjyshërit e mi, ç’mendonin?

1-18 Nazistët kundër hebrenjve: Familja ime e pa dhe heshti, kjo më turpëronFelix Steiner

Ajo ndodhi atë kohë qytetin e vogël me 30 hebrenj tani është dokumentuar dhe mund lexohet. Por një gjë doja ta pyesja babanë tim, sikur ai jetonte sot: Ç’thanë gjyshërit e mi kur i biri u tregoi se ç’kishte ndodhur mes ditës e mes qytetit. Ishin përpjekur ata t’i shpjegonin atij pashpjegueshmen. Çfarë thanë ata kur dëgjuan se as 300 metra larg shtëpisë tonë kishin hyrë banesë me gra dhe fëmijë dhe i kishin bërë copë-copë gjitha mobiliet. Meshkujt ishin arrestuar orët e para mëngjesit 10 nëntorit dhe ishin dërguar me një tren special për Kampin e Përqendrimit Dachau-t.

Për qenë i sinqertë, nuk dua ta di. Nuk ka nevojë pyes, sepse e marr me mend se cila mund jetë përgjigja. Jo – gjyshërit e mi nuk ishin nazistë fanatikë, kjo është e sigurt. Por ata bënë sikur nuk panë dhe heshtën, si miliona gjermanë tjerë. Prindërit e katër fëmijëve vegjël nuk janë përshtatshëm për heronj ose martirë. Ata e dini se kishte një kamp përqendrimi Dachau dhe se çfarë ndodhte aty. E dinin sepse vitin 1933 u arrestuan dhe u mbajtën aty burg për disa javë kryebashkiaku dhe disa këshilltarë socialdemokratë qytetit. Por këta ishin hebrenj – ç’punë kishim ne, katolikët, me ta? Për ta rrezikoje?

 

1-18 Nazistët kundër hebrenjve: Familja ime e pa dhe heshti, kjo më turpëronDyqanet e hebrenjve ne Gernsbach

Përjashtimi sistematik i hebrenjve dhe mohimi i drejtave tyre nuk filloi nëntor vitit 1938. Vetëm disa javë pasi Hitleri mori pushtetin dorë, vitrinat e dyqaneve hebrenjve u shkruajt “Mos blini te çifutët”, zyrtarët hebrenj u pushuan nga puna, mjekëve, avokatëve dhe gazetarëve iu hoq e drejta e ushtrimit profesionit. Pastaj erdhën fuqi ligjet racore Nurembergut, shpronësimet dhe shumë tepër. Megjithatë, 9 dhe 10 nëntori i vitit 1938 – ishte kalimi i hapur drejt terrorit para syve gjithë popullit. Dhe familja ime e pa dhe heshti. Kjo shqetëson dhe turpëron. Edhe tani, pas 80 vjetësh.

Burimi: Deutsch Welle

v.l/Dita

Reklama

Lexo më shumë