Home » Leksionet e harruara të krizës financiare globale

Leksionet e harruara të krizës financiare globale

 

Nga Adam Tuz

Shtatori dhe tetori i vitit 2008, përfaqësonin krizën rëndë financiare historinë botërore, duke përfshirë edhe Depresionin e Madh. Ben Bernanke, kryetari i atëhershëm i Rezervës Federale SHBA, bëri këtë deklaratë jashtëzakonshme nëntorin e vitit 2009, vetëm një vit pas shpërthimit krizës.

Duke e kthyer kokën pas, një dekadë pas krizës, ka arsye biem dakord me vlerësimin e Bernankes:vitit 2008, duhet shërbejë si paralajmërim, për shkallën dhe shpejtësinë me cilën mund shpërthejnë krizat financiare globale shekullin XXI.

thelb, historia e krizës financiare është mjaft e njohur. Problemi nisi vitin 2007 me një kolaps tregut pasurive patundshme SHBA dhe Europë; ndërkohë çmimet e banesave ranë nga Kalifornia Irlandë, pronarët e shtëpive mbetën prapa me pagesat e kredive tyre bankare, dhe shpejt kreditorët nisën kenë vështirësi.

Falë integrimit madh bankave globale, letrave me vlerë dhe tregjeve financimit, “infeksioni” u përhap shpejt institucionet e mëdha financiare mbarë botën. fund vitit 2008, bankat Belgjikë, Francë, Gjermani, Irlandë, Letoni, Holandë, Portugali, Rusi, Spanjë, Korenë e Jugut, Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara, po përballeshin gjitha me kriza ekzistenciale.

Shumë prej tyre tashmë kishin falimentuar, dhe shumë tjera i priste i njëjti fat. Ndërsa flukset e e kapitalit shteronin, kriza u shndërrua me shpejtësi një recesion dërrmues ekonominë reale. Vetëm Shtetet e Bashkuara, ndërmjet fund vitit 2008 dhe fillimit vitit 2009, 800 mijë njerëz humbën punën çdo muaj.

Deri vitin 2015, mbi 9 milionë familje amerikane do humbnin shtëpitë e tyre. Ndërkaq Europë, bankat falimentim dhe financat e brishta publike, krijuan një krizë pothuajse e përçau eurozonën. Dhjetë vjet vonë, ka pak konsensus mbi kuptimin e leksioneve krizës 2008-ës.

Një nga refrenet zakonshme, është se askush nuk e parashikoi dot krizën.  Kjo nuk është e vërtetë, pasi fakt pati shumë parashikime për një krizë fund mbërriti. Ekonomisti amerikan Pol Krugman e paralajmëroi krizën vitin 2006. Për europianët, ideja e një krizë amerikane kishte kuptim.

Shtetet e Bashkuara e kishin lejuar veten përshiheshin luftëra gabuara zgjedhura, ndërsa refuzonin paguanin për to. Ajo po jetonte përtej mundësive saj, dhe kriza ishte e ardhmja e saj. Por jo vetëm bankat e Europës ishin thellësisht përfshira krizën e SHBA-së, por modelet e tyre biznesit i lanë ato mjaft varura nga fondet dollarë.

Rezultati ishte zhytja e kontinentit një krizë ekonomike dhe politike, nga e cila po e merr veten vetëm tani. Me kërcënimin e katastrofës, çështja ishte se çfarë duhej bërë. vjeshtën e vitit 2008, qeveritë mbarë Perëndimin, nxituan shpëtonin institucionet e “sëmura” financiare.

Ndërsa telashet po përhapeshin, nisi diplomacia e krizës. Samiti inaugurues i liderve G20 u mblodh nëntor 2008, dhe u bëri thirrje institucioneve tilla si Fondi Monetar Ndërkombëtar, ndërhynin për mos-rëndimin e mëtejshëm situatës. prapaskenë, zyrtarët amerikanë po ndërtonin një mekanizëm alternativ shpëtimi.

Problemi qendror ishte se bankat e botës, kishin nevojë për fonde dollarë. Dhe institucioni i vetëm mund ta plotësonte këtë nevojë ishte Rezerva Federale. Zyrtarët e FED-it, kishin nisur shqetësoheshin për boshllëqet e financimit bankave europiane fundin e vitit 2007.

FED vepronte si një huadhënës për bankat e huaja, kjo ishte pa dyshim diçka e pazakontë, por ato ishin kohë dëshpëruara, dhe duhej shmangur e keqja.

Por ndërsa kriza u intensifikua, udhëheqësit e FED-it zbuluan se thjesht dhënia para bankave europiane, nuk do ishte e mjaftueshme. Ata kërkuan një mekanizëm tërthortë për sigurimin e dollarëve për bankat europiane, duke ripërdorur një instrument harruar prej kohësh dhe njohur si “linja e këmbimit likuiditetit”.

Këto janë kontrata midis dy bankave qendrore, këtë rast, mes FED dhe një banke qendrore huaj, për shkëmbyer përkohësisht monedhat: FED-i i siguron homologes saj një shumë fikse dollarë, dhe merr këmbim një shumë ekuivalente monedhës vendase bankës.

Përfituesit kryesorë linjave këmbimit, ishin bankat qendrore Japonisë, Europës dhe vendeve kryesore tregut zhvillim, cilat tani mund merrnin dollarë nga FED, për kaluar situatën e tyre vështirë.

Po cilat janë implikimet e asaj krize për ardhmen? Shumë analistë, parashikuan se pas krizës, dollari do humbiste statusin e tij si monedha kryesore botë dështuan, madje ka ndodhur krejt e kundërta. Ngjarjet e vitit 2008, i lanë një pozitë dobët bankat europiane, dhe atëherë, ato kanë kërkuar vazhdimisht mbështetje nga Uashingtoni.

Gjatë negociatave Komitetin e Bazelit për Mbikëqyrjen Bankare gjatë vitit 2010, zyrtarët amerikanë dhe europianë, debatuan mbi shtrëngimin e rregullave bankare dhe kërkesave kapitalit. Dhe pasi Obama nënshkroi ligjin financiar Dod-Frank korrik atij viti, rregullatorët e SHBA-së filluan përdorin dispozitat e ligjit për detyruar bankat europiane Shtetet e Bashkuara, përmbushin standardet ashpra ose dilnin nga tregu amerikan.

Rezultati përfundimtar i krizës, ishte një zbehje e lidhjes jashtëzakonisht ngushtë midis financave amerikane dhe atyre europiane, kishte karakterizuar vitet 1990 dhe vitet e para këtij shekulli.

Ndërsa financat evropiane janë de-globalizuar, tregjet zhvillim janë zhvendosur qendër. Financimi i lirë i dollarit, i aktivizuar nga politika e FED-it, me norma interesi ulëta, i ka futur tregjet zhvillim një ndërthurrje thellë me sistemin financiar mbizotëruar nga SHBA-ja.

Deri vitin 2015, bizneset kineze kishin huazuar mbi 1.7 trilionë dollarë valutë, pjesën madhe asaj dollarë, për ushqyer nevojën e tyre shfrenuar për financimin e investimeve. Kjo është fitimprurëse për gjithë, por njëherazi edhe si një lloj paralajmërimi për integrimin e Kinës financat ndërkombëtare.

Por me këtë zhvillim ri vijnë rreziqe reja. Veprimet e ndërmarra nga FED për menaxhuar krizën e vitit 2008, u mbështetën tek mbetjet e një marrëdhënieje transatlantike, datojnë nga fundi i Luftës Dytë Botërore; duke pasur parasysh lidhjet e sotme transatlantike.

Kur u pyetën mbi politikën e linjave këmbimit, një veteran i FED foli kushte anonimiteti, se ishte sikur bankierët qendrorë botës, kishin një engjëll mbrojtës i vëzhgonte ata nga Kapitol Hilli.

FED kishte lirinë e plotë, për bërë atë ishte e nevojshme. Duke pasur parasysh atë është shfaqur lidhje me shkallën e veprimeve saj, ndryshimin klimën politike Shtetet e Bashkuara, dhe gjasat kriza e ardhshme do ndodhë tregjet zhvillim, ndoshta Kinë, për shpëtuar herën tjetër ekonominë globale, do duhet shumë sesa një “ëngjëll mbrojtës”.

Burimi: “Foreign Affairs”

shqip nga bota.al

The post Leksionet e harruara të krizës financiare globale appeared first on XL Press – Communications Media.

Reklama