Home » Totemë të përjetshëm

Totemë të përjetshëm

Xhevair Lleshi

Dielli po lahej ujë dhe piktori i largoi sytë nga telajo. Pozitano. lehet me trëndafila kuq vesa e tronditur këputej ngadalë dhe rrëshqiste derisa binte pikë-pikë përtokë. Një flutur e madhe hapte krahët për fluturuar dhe humbte tej mbi det. E mbaj mend Maestro Kodrën tek thërriste fort, sa i ngjirej zëri. Thërriste totemët e tij largoheshin dhe nuk dëgjonin ktheheshin pas.

Mos kishte ardhur ndonjë nga miqtë e vjetër e rinj? Vështronte tej mbi det dhe era ia përkëdhelte fytyrën e ashpërsuar. Asgjë nuk tretej nga ai çast magjik. Dikush kishte porositur drekën, dy vajza shëtisnin plazh, një qen i vogël vraponte nëpër hije duke e mbajtur gjuhën jashtë. Një nga pozitanasit, atje ku rrinte Kodra, e lajmëroi se ora kish kaluar cakun e duhur. Po binte mbrëmja. Edhe deti dukej sikur bënte hije.

Çdo çast i shtohej lakmia për pirë verë, një verë e kuqe kurdoherë i tërhiqte vëmendjen. Ai gjithë kohën nuk ia ndante sytë tablosë madhe. Deti si substancë, peshqit si personazhe njohur e panjohur, shandani i moçëm i kryqëzuar me kuadratet e rënë nga froni, detaji krye si idhull vete… Gjithçka lëshonte një dritë bukur. Dukej sikur vinin kumte nga epoka e Rilindjes, por tretur një art tjetërsoj, magjí tjetër.

Ibrahim-Kodra-piktori-720x415-300x173 Totemë të përjetshëm

Ibrahim Kodra

Me Kodrën mund ndodhnin çudira, thotë Fatos Faslliu, miku i tij i ngushtë, i cili vështronte sy Luljetën, shoqen. Ai dinte shfrytëzonte elemente thjeshtë: një pink i veçantë i kujtonte ngjyrën e fustanit, diku i kish ngecur mendimi për anët e pasmeve, një simbol ku krijoheshin zgjatime pantallonash, apo edhe tek një sy trekëndësh me një pamje përhumbur.

Dukej sikur shandani mjegullohej dhe flakëza e qiririt ulej e ngrihej me qetësi sublime. Një amë klithëse mëngjesi e bënte atë papërmbajtur, dukej se pas pak do vinte një nga miqtë e tij drekës për ta shoqëruar. Sa e dëshironte dhe nuk përmbahej nga gëzimi kur e thërrisnin për bekuar çiftin e ri ku qëllonte pasi kishin dalë nga kisha. Kur rastësisht binte mbi një vështrim i pacipë, ai pickonte fort vetveten shkundej nga mendimi i lig dhe kridhej duke medituar para punës harruar ditës.

Nuk shkonte kot Pozitano. Merrte kitarën dhe këndonte me shtruar. Dikush shkonte shtrat. Dhe shtrati tundej nga puthjet dhe afshi. Këmisha e natës e tejdukshme. Durimi tretej përmbi det. Pastaj ngrihej natën dhe hapte dritaren duke thithur ajrin e detit. Nuk gjeje dot natë bukur se ajo, natë qeshur, sapo ishte puthur me gjithë. Nuk fliste fare nata, dhe era rrinte fshehur enkas. Personazhet e këngës shëtisnin heshtje plazh dhe hijet zgjateshin gjer te Maestro Kodra…

Ibrahim-Kodra-piktori-720x415-300x173 Totemë të përjetshëm

Xhevair Lleshi

Fatosi mori frymë thellë. Ne ishim duke shëtitur nëpër mbrëmjen e Tiranës. Një tuhaf shkonte e vinte para nesh dhe mërdhikej brenda vetes, me sa duket i lumtur shëtiste vetëm. Duhet qe patjetër tuhaf klasik. Dhe nuk e la pas fillin për Kodrën dhe Pozitanon. Edhe varrosej donte pikërisht aty. Afër detit. Sepse Pozitano i sillte mendje ajrin e Ishmit dhe pamjen e Durrësit kodrën bie mbi det.

jetën e tij ai e ruante veçan këtë kthjellim hatashëm, duket se përjetonte një takim me mëmën e largët, ëndërrim i Ijes tij dashur, ndonëse fare i vogël i ngjallte mendje figurën e atit, kohën kur ai u diktohej tjerëve me vështrim derisa t’i mposhtte. Kjo ngulitje e fortë dhe me aq ashk dukej se tanimë kishte shkuar për fjetur diku hapësirë, duke fshehur betime ëmbla dhënë pas lodhjeve gjata për derdhur helmin e mbrujtur.

Ai i besonte gjithçkaje dhe puthte detin pa mbajtur mëri me askënd. Kush e trillonte vërtetën menjëherë futej dhomë dhe paçka se shihte atje krevatin e shkatërruar, ca njolla dyshimta andej-këtej hedhura si kot telajo, kthenin përmbys çfarëdo gjendjeje, ia ndiznin gjakun (o zot, si përfytyrimi poetik i Montales!) dhe ai, Maestro Kodra, i lodhur dhe i dërrmuar, dukej se ngrihej me krahët e natës lart qiell, gjysmë i shtypur nga egërsia e mendimit.

I bëhej se do ndeshej me batutat plot nëntekst Heminguejit, mos kuptoja pastaj gjë prej gjëje. Tek e fundit prandaj dhe prisja! telajo duhej hedhur një ide përgjithësonte fjala vjen një këmishë nate e zhubrosur teksa binte mbi tapet, tej një syth mund ngjante si një kapëse rrobeje cep belit hollë. Duhet fliste nënteksti. Duhej gjetur edhe simboli i duhur, pa ngjallur keqkuptime, po edhe duke e nxitur mendimin drejt intimitetit domosdoshëm. Tek e fundit kështu do kishte kuptim edhe vetë totemi. Si jeta…

Po. Atë çast do vinte mëma. Vetëm ajo mund ta nxirrte jashtë nëpër natën përplot hir Pozitanos. Por ai, s’di pse, donte t’i fshihej, diku një dhomë tjetër. Jo, ai i fshihej mendimit, pasi nuk donte fjalë kota, si Panairin e Kotësive, ndonëse dikush aty rrotull lehte rreth organizimit Panairit Aftësive! Zot na ruaj nga Fjalët! E tmerrshme…

Do donte ta shmangte, ta bënte def siç thoshte Kuazimodo me qeshur, pastaj le ta nxinte me bojë, edhe me bojën e tij, punë e madhe fort. Ka njerëz i hedhin plaçkat e trupit si mendimet e rrëmujshme, andej-këtej, si ndodhte edhe me kur mendimet e tij telajo hidheshin bllaca-bllaca, shformoheshin, përplaseshin, merrnin ngjyrë, egërsoheshin, s’u nxihej faqja, rrinin urtë dhe belbëzonin. Katrahurë revoltuese edhe telajo. Edhe pse Pozitano.

Po me ato, mendimet aguridhe, si i bëhej? A do ta duronte ai t’i vinte dhomë përmes asaj qetësie mahnitshme nate? Po sikur aguridhja merrte pamjen e një… Zot, ç’po ndodhte me ? Mos po bëhej befas derdimen? Po i vinte keq nuk ishte njohur nga afër me Bukovskin. Do ikte mëma, domethënë hija e saj e ngadalshme dhe si e truar, drejtim një vendi padukshëm, ndizte duke i fryrë zjarrit mendimeve tij, ashtu e strukur brenda mendimeve tij çuditshme dhe e dinte se aty gjithçka do valonte. Zemra i rrihte fort. Dhe nën ritmin e atyre rrahjeve e zuri gjumi…

Ibrahim-Kodra-piktori-720x415-300x173 Totemë të përjetshëm

E shihja dhe s’ besohej, tregonte Fatosi, me një lloj meraku sy. Ai shpesh vinte shkallët e mendimit dhe ngjitej shihte ç’bëhej diku larg. Xhami thyhej papritur dhe ai hidhte njollat e para, pasi përpunonte mirë bojërat, pas gati mbytej nga buzëqeshja e tij, nga përshëndetjet me dorë pozitanasve. Për një çast m’u bë sikur fliste me shpirtrat. E vija re mendimin e tij uritur, nuk fshihej dot, dukej qartë duart, penel, lëvizje. Dielli po ngrihej horizont dhe do futej çdo qelizë vetëdijes tij.

Një përqendrim i jashtëzakonshëm. Asgjë s’mund t’i qëndronte afër atij burri ato çaste. E ndieja se edhe mua rrëmbente shtrëngimi i mendimeve tij. Dukej kaq e thjeshtë dhe befas kthehej vendim koklavitur. mirë dëgjoja kokulur mendimet e tij, cilat vinin gjer tek unë me lartë. Kështu pat ndodhur gjithnjë. E mburrte kuqen, zuskën, siç thoshte me qeshur, e ngrohte kobaltin dhënë si një dhuratë perëndie, e përcillte verdhën, e groposte thellë-thellë zezën papritur e pa kujtuar i shpërthente me bujë, ndërsa atë karabushkën jeshile, pa vajtur ende tek e gjelbra, cilën e nderonte dhe e hidhte maja-maja telajo. Bukur. Nuk tregonte pikë dhembshurie por vetëm dashuri, ndonëse pikë-pikë dhe me stimë burrërie për ta përmbajtur veten.

Vuante shumë, e dija, binte drejt e thella, ndërsa unë e dija se merrej me praninë e mëmës aq largët dhe aq pranë, e trupëzuar. E thoshte shpesh se i ati tregohej i rezervuar, i fshehtë, bëhej shpesh i largët, me fjalë tjera e mbante larg. Aq larg deri sa e humbi fare. Pozitano, ndërkaq, ishte si xhind i bukur, këto fjalë i vinin mendje nga gjiri i mëmës, ndoshta për t’u nxitur teksa ngrihej këmbë (ndonëse tani mbrëmjen e vonë moshës atij i merreshin këmbët!), po ai vetëm sa kollitej nganjëherë ndonëse rëndshëm. Pas dy orësh shkonte gjer sa i hanin këmbët, ecte i gajasur duke iu marrë fryma, priste dikë, kthehej nga larg. E dija: i kishte shkuar krahun hijes tij, vetmisë, dhe kthehej shtëpinë merrte me qira, mbante syze dielli lehta dhe mendonte aq i rënduar për totemët, si ta kthente idhull puthjen e ëmbël gruas donte…

Vinte erë e mirë. Asnjëherë nuk ia lejoi vetes kundërtën dhe gjithnjë ia merrte shtruar-shtruar një kënge vjetër deti me marinarë aq shpesh ia bluanin shpirtin. Udhëtim i gjatë, dallgë fuqishme, shpirt i plasur, mall, orgji, erë dhe tufan, plagë e nxehtë, gjak… Dhe i mbushej trupi gjithë mornica. Thua se argalisej edhe ky shpirt i plasur keq? Ku qenë fshehur ledhet dhe ojnat? Pse nuk i afrohej  mëma me buzagazin e jashtëzakonshëm? I ndizej keq gjaku i përvëluar llokoçitej brenda trupit vet, aq sa donte shtrëngonte një thëngjill nxehtë dorën e ftohtë dhe ngrohej fort e fort dhe pastaj vetë kridhej i tëri prush, prushin e jetës, duke u prirë një qëndrimi sikur po shkonte altar. altarin e kujt? Edhe aty ka ca shenja vetëm ata jetojnë brenda teje mund t’i nuhasin apo kuptojnë, siç i ndodhte atij gjithmonë me mëmën, dashurën, ëmblën, shtruarën, me atë i këndonte me shpirt edhe bukës, dhe e fshihte thellë-thellë si thëngjill nën hi, duke i dalë para vetes me sytë xiglues përpinin. Pa lëri pastaj fjalët e mëmës, shqiptuar tërë vuajtje, dhe asnjëherë nuk dihet pse. Dukej sikur asgjë s’i bënte përshtypje.

Mëngjesin tjetër kur doli nga dhoma, unë hyra shtëpi dhe u përshëndetëm tërë politesë, ndërsa vura re pothuaj njëjtën pamje si edhe parë, ndryshonte vetëm lëvizja e ngutur e syve (edhe pse këtë nuk e merrja me mend), mendimet duket se kishin vënë le themi mend, varur përmbi komodinë, ndërsa idhujt qenë hedhur pa kujdes nëpër tavan… Çudi, ku nuk shkonte mendja! qelqet e dritares dallohej një totem i verdhë. jetë njollë e natës apo brengë e syve shohin me përdëllim natën?… Kjo ishte ç’ishte! I mora totemët e tij dhe i mbajta dorë. I ndieja. Kur po dilja u befasova menjëherë. Edhe mua m’u duk se po shihja mëmën, Ijen e tij dashur dhe paplakur. bëhej se shihte sikur kisha rrëmbyer diçka shenjtë. Sytë e saj! O Zot! As i kisha parë ndonjëherë! pyesnin, thua? Po unë a mund t’iu përgjigjesha me shikimin tim zakonshëm. Koleksionimin e këqijave dhe mirave e kisha bërë si një punë, aq tepër po lidheshin me Maestro Kodra, ngadalë-ngadalë u bë jeta ime e dytë. Sarhosh dhe hamshor i famshëm, dyja bashkë nuk shkonin për totemin tim dhe as shkonte mendja se do bëja bashkë njëmijë e dyqind totemë, cilëve do t’i vija emra, do t’u përshkruaja karakteret, cilëve do t’iu qepja mendime e fjalë, herë si vizatime xhama, herë si shkruara letra dhe herë me depërtime nga xhami përmes errësirës. Kurrë s’ ndodhi nëpër diell. Kurrë nuk u mora me emrat e tyre. Pas vdekjes tij, mendova njëherë hapja me bujë ankandin e totemeve dhe ende e mendoj se do realizoja diçka bukur dhe me vlerë madhe. Vetëm me totemët: paraardhësit  dhe pasardhësit e tyre. Por siç dukeshin shenjat, do katandisesha mos keq, prandaj nuk iu përgjigja vetes sime, duke ruajtur një vetëbesim pothuaj i habiti gjithë. Prisni, keni për parë, shpirti im është binjak me Maestro Kodrën. Dhe, përjetësisht totemët e tij mbetën me mua!

 

Reklama

Lexo më shumë